11 Şubat 2016 Perşembe



http://medyascope.tv/2016/01/26/mete-cubukcu-ile-arap-bahari-hayal-kirikliginin-5-yili/
BEŞ YILIN ARDINDAN: BİR GAZETECİ OLARAK ARAP AYAKLANMALARINA BAKMAK 26 ocak 2016/ http://bianet.org/bianet/siyaset/171479-mete-cubukcu-ayaklanmalarin-5-yilini-anlatti
‘Kahire’nin Tahrir Meydanı’ndaki genç ‘işsizliğe’ Bahreyn’in başkenti Manama’da bulunan İnci Meydanı’ndaki gösterici kadın ‘eşit temsil edilememeye, Tunus’taki köylü yoksulluğa, Derra’daki gençler düşüncelerini özgürce dile getirememeye, Filistin’de bildiri dağıtanlar ‘hem yönetimlerine hem de İsrail işgaline isyan ederken, farklı taleplerle yola çıkanların birleştiği nokta rejimlerin değişmesiydi.’
Tam beş yıl önce Ortadoğu’da alışılagelmiş tüm gerçeklikler yıkılmış ve korku duvarı aşılmıştı; artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacaktı. Tunus’tan yayılan ateş Mısır’a, Libya’ya, Körfez Krallıklarına, Afrika’nın küçük devletlerine ulaşırken dillerde tek bir slogan vardı: ‘Halk rejimin devrilmesini istiyor.'
2011 yılında ‘Ortadoğu’nun insanları, gençleri, kadınları, emekçileri, laikleri, liberalleri, milliyetçileri ayaklandı’ diyordu yıllardır bölgeyi takip eden gazeteci Mete Çubukçu, ayaklanmaların hemen ardından  yazdığı Yıkılsın Bu Düzen kitabında, toplumun her kesimi başkaldırıyor, ayaklanmalar yeni bir miladı temsil ediyordu.
Geçen beş yılın ardından bölgenin değişen dinamikleri, Mısır’da otoriterliğin yeniden tesis edilmesini, Türkiye’nin durumunu, karşı-devrim dalgasını ve bir gazeteci olarak ayaklanmaların yazılmasını bölgeye hakim olan Mete Çubukçu’nun kendisinden dinledik.

Bir gazeteci olarak Arap Ayaklanmaları’na bakmak

Arap Ayaklanmaları’na gazeteci olarak tanık olmak önemliydi. Bir bölgede yer yerinden oynuyor ve yeni bir dönemin geldiğini hissediyorsunuz. Sonucunun ne olacağını bilemiyorsunuz ama süreç gazetecilik açısından önemli.
Yıllardır takip ettiğim bölgede hep sorguladığım, gerçekleşmesini beklediğim ama nasıl olacağını tam tahmin edemediğim olaylar zinciri gelişti. Yani bölgede rejimlerin böyle gitmeyeceği ortadaydı. Diktatörlükler, monarşiler, baskıcı rejimlerin de bir ömrü olduğunu biliyordum. Beklediğim ama zamanını tahmin edemediğim patlama da beş yıl önce gerçekleşti.
Diktatörlükler yıkılıyor, baskıcı rejimler devriliyor, demokrasi şarkıları söyleniyordu.
Kadınlar, erkekler, her sınıftan kitleler, gençler heyecan, beklenti ve umutlarını görünce tabii beni heyecanlandıran bir süreçti, korku duvarı yıkılıyordu. Günbegün orada izledik; önce Tahrir sonrasında Adeviye Meydanı’nda. Tabii ki Libya, Tunus, Suriye. Ayaklanmaların farklı bölümlerinde bütün bu ülkelerde bulundum.

Araplar da ayaklanır

Arap ayaklanmalarına baktığımızda kitapta da altını çizdiğim gibi başlangıcının belli ama nereye uzandığı belli olmayan, henüz tamamlanmamış bir süreç görüyoruz. 2011 yılında da bu böyleydi. Biraz da 1848 ayaklanmalarına benziyordu: Özgürlük, demokrasi, refah toplumu, şeffaf toplum, özgür düşünce, ifade özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü, ekonomik olarak daha eşit paylaşım.
Herkesin kalkışma amacı belli noktalarda örtüşüyordu ama ulaştıkları noktalarda farklı sonuçlar çıkarmaya başladılar. 2011 yılında başlayan ruh halinin bir kısmı hayal kırıklıkları içerip aynı heyecanı taşımasa bile o ruh halinin yeniden yaşanacağına dair işaretler var.
Özellikle Mısır önemlidir ve bütün bu gidişatta belirleyicidir. Ne zaman ki orada, ayaklanmanın öznelerinin oluşturduğu toplumsal mutabakatın dağıldığını hissettim, bu işin farklı bir noktaya gittiğini, farklı sonuçlanacağını gördüm ve yazdım. Zaten Yıkılsın Bu Düzen adlı kitabım da bizim de içinde bulunduğumuz coğrafyadaki insanların büyük umutlarla ayaklanarak, sonucunu çok da düşünmeden harekete geçtikleri bir süreci ele aldım. Tıpkı 1848 ayaklanmaları gibi. Tarih böyledir zaten sonucu tahmin ettiğiniz gibi çıkmayabilir ama bir yol açılır ve oradan yürünür. Her şeye rağmen bu yürüyüş devam edecek diye düşünüyorum.
Mısır Ayaklanması 25 Ocak’ta başladı. O süreçten ve Kasım’da gerçekleşen seçimlerde, orduya karşı ayaklanmada, başkanlık seçimlerinde, cuntanın yönetime geldiği günden ve Rabia Meydan’ı direnişine kadarki süreci bizzat takip ettim.

Arap Ayaklanmaları kitle hareketleridir

Ortadoğu coğrafyası, oryantalist bakış açısı ile tepeden bakılan, önyargılı yaklaşılan, sözüm ona ‘kendi başına demokratikleşemeyen’ küçümsenen insanların bulunduğu bölge olarak ele alındı yıllarca. Ayaklanmalar bu anlayışı ters yüz etti. Çünkü bu yaklaşımlar objektif olmaktan çok yılların birikimi sonucu ortaya çıkmış algılardı.
Evet, bu coğrafya da bu algıyı besledi belli noktalarda ama yeni kuşaklar, orta sınıf talepleri, işçi sınıfının desteği, İslamcı hareketlerin güçlü olması ve tabii ki küreselleşme denilen olgu göz önüne alınınca iç dinamik patladı. Zaten Arap ayaklanmaları ilk çıkış noktası olarak iç dinamiklerin ve kitlelerin eseridir, sonradan işin için içine farklı uluslararası, bölgesel güçler girmişlerdir ama temelde Arap ayaklanmaları bir kitle hareketidir. Ama, örgütsel bir yapısı, bir liderliği, bir programı gibi klasik anlamda örgütlenme modeli olmadığı için kolay dağılmıştır. Ya da bazılarının iddia ettiği gibi yeni dönemin örgütlenme biçimi budur ve esnek, ucu açık bir örgütlenme biçimi ile mücadele ile yola çıkılmıştı diyebiliriz.
Şunlar konuşulmuştur ve doğrudur. Özellikle Mısır’da twitter ve facebook aracılığı ile yeni araçlar ile yeni direniş biçimleri örgütlenmiştir. Ama eğer sağlam, inanmış bir kitle yoksa sosyal medya üzerinden örgütlenmeniz mümkün değildir. Bu nedenle sosyal medya kitlelerin tepkileri ve kararlığı üzerine inşa edilen ara yöntemlerden biridir. Yoksa tak başına sosyal medya hiçbir şey ifade etmez. Mısır’da ayaklananlar hem çatışıp hem de kendilerini farklı alanlarda var ettiler. Bu açıdan bugün ciddi bir hayal kırıklığının yanında bu hareketin geride bıraktığı çok ciddi tecrübeler var.

Yeni duvarlar nasıl aşılacak?

Korku duvarı aşıldı ama yeni konulan duvarların nasıl aşılacağına dair net bir tablo ve hareket yok çünkü insanları hayal kırıklığına uğratacak farklı gerekçeler ve farklı olaylar gerçekleşti. Arap Ayaklanmaları hem özel hem de geneldi. Ama bahar değil ayaklanmaydı çünkü bahar beraberinde kışa mı döndü kavramsallaşmasını getiriyordu.
Arap Ayaklanmaları çıkış itibari ile bazı noktalarının belli olduğu ama varacağı yerin belli olmadığı, bu bölümün henüz tamamlanmadığı bir süreç, bir devrim değil. 2011 yılında devrimin koşulları oluşmamıştı ama bu önemli bir aşamaydı. Gerçekleşen düzen değişikliği değil, bir takım yöneticileri değiştirme çabasıydı. Tunus’ta gençler bana ‘bu devrim bizim devrimimiz değil’ demişti. Tıpkı Şahların Şahı kitabını yazan Polonyalı gazeteci Ryszard Kapuscinski’in İran devriminin ilk günleri anlatışı gibi. Tabii ki bu bir benzetmedir: Yıllarca devrim için mücadele edenlerden bazıları kutlamalara katılmazlar. Sorulduğunda “bir sonraki devrimi bekliyoruz” derler

Başarının ölçütü toplumsal uzlaşma

Genel anlamda ayaklanma yaşanan tüm ülkeler ayrı ayrı incelenmeli. Bugün Arap Ayaklanmaları’nı genel cümleler ile tanımlayamıyoruz. Ben tüm sürecin “bir proje”, “bir komplo” vb. yaklaşımlarla açılanacağı kanaatinde değilim. Çünkü öyle değil. İnsanların gücü, kitlelerin gücüne inanmak lazım. Evet sonraki aşamalarda birçok farklı unsur işin içine karşı ve sabote etti süreci. Bu da bir realite.
Tunus örneğin, görece başarılı bir örnek ama Tunus’un başarısı bir uzlaşma sayesinde gerçekleşti. Bu uzlaşma nereden çıktı? Mısır’da başarısızlığın nedenlerinden biri Müslüman Kardeşler’in tecrübesizliği, cuntanın “tezgâhı” ile sonuçlanan darbe sonucunda ortaya çıkan durum, Tunus’ta ortak bir zeminde buluşmayı getirdi.  Nahda hareketinin ortak zeminde buluşması sonucunda ortaya çıktı.

Mısır’daki başarısızlık siyasal İslam’ın

Mısır’da, Tahrir’de sokağa çıkan farklı insanların ortak bir buluşma amacı vardı, belli noktalarda uzlaşarak beraber yürümeyi amaçlıyorlardı ama İhvan hareketi kendi içinde de tartıştığı üzere bana göre çok acele etti. İhvan, çok tecrübesi olmadığı alanda çok iddialı, hızlı bir şekilde ayaklanmanın ortak uzlaşma koşullarını kenara iterek Mısır gibi, askerin çok etkili olduğu, uluslararası anlamda müdahalenin kolayca olabileceği, ortak demokratik uzlaşma kültürünün az olduğu bir ülkede kısa sürece birçok şeyi bir arada halletmeye çalıştı. Üstelik ayaklanmada birlikte hareket ettikleri güçleri de bir noktadan sonra dışladı.
Ben bunu siyasal İslam’ın başarısızlığı olarak nitelendiriyorum.
Her ülkenin kendi koşulları var ama Mısır’daki başarısızlığının nedeni toplumsal uzlaşmada İhvan hareketinin ayaklanan kesimleri dışlaması ve yolda kendi başına hareket etmesi ile gerçekleşti. Tunus’ta Nahda hareketi bunun böyle gitmeyeceğini gördü.
Ardından dış dinamiklerin de nereye varacağını bilemediği, kontrol edemeyecekleri alanda müdahale ettikleri bir durum ortaya çıktı. Emperyalist ülkeler, diktatörlere hareket etmemeye karar vermişti belki ama önlerini görmemeye başlayınca yine eski ayarlarına döndüler, cuntayı desteklediler, Libya’da askeri müdahalede bulundular, Suriye’nin durum zaten ortada. Ama, mesela Suudi Arabistan gibi ülkeler de Arap ayaklanmalarının baş düşmanları ve Mısır’daki cunta rejimini baş destekçisi olarak ortaya çıktı. Çünkü onların da derdi Müslüman kardeşler hareketini bastırmaktı. Çünkü Suudiler demokrasinin telaffuzundan bile korkan bir yapıdır. Ama Müslüman kardeşler gibi bir hareketi ezmeye çalışırken, Selefleri ve radikal cihatçı örgütleri destekleyebilirler, tıpkı Suriye’de olduğu gibi. Ama şunu söylemek gerek: Bölgede artık kimse bu tür ayaklanmalardan muaf değil, Suudiler dahil olmak üzere.

Ayaklanmalarda belirleyici ülkeler: Suriye ve Mısır

Burada daha demokratik bir yapının hayata geçeceğini Batı anlaşmıştı bu yüzden köstek olmadılar destek verdiler.
Ama ne zaman İslami hareketlerin farklı yönlere gidebileceğini ve kendi çıkarları ile örtüşmediğini gördüler duruma müdahale ettiler.
Arap Ayaklanmaları sürecinde belirleyici iki ülke var Mısır ve Suriye. Bu eskiden de böyleydi bugün de böyle. Durum böyle olduğu için Suriye meselesi tüm bölgeyi derinden etkiledi. Kolay çözülecek bir sorun değildi. Ortadoğu’yu, tarihi bilmeyenler Suriye’yi ve Suriye’de olabilecekleri tahlil edemediler. Çünkü maalesef memleketimizde Ortadoğu’yu bildiğini sananlar arasında bölgeye “tersine oryantalizm” mantığı ile yaklaşır, sadece niyet üzerinden yola çıkar ve yanılır. Tıpkı Suriye’de olduğu gibi. Suriye’deki baskıcı ve diktatörlük rejimi kabul edilebilir bir durum değildir ve tabii ki yıkılmalıdır ama bu şekilde olmayacağı ortaya çıkmıştır. Çünkü Suriye bir Libya değildir ve Arap dünyasındaki etkisi farklıdır. Bunlar söylemiştik demek de bir anlam ifade etmiyor bu saatten sonra.
Libya ve Tunus’ta olan şey Arap dünyasını derinden etkilemez çünkü ondan uzaktır, Arap coğrafyasını domine edemez. Arap Ayaklanmaları’nın başarılı ya da başarısız olması Mısır ve Suriye’ye bağlıdır.  Evet, başarısız olundu ama bu yolun kapandığı anlamına gelmiyor. Fakat bu kadar kanlı olması gerekmiyordu.
Tunus, Mısır’dan daha yumuşaktı daha az belirleyici ve küçük. Biraz da toplumların karakterinden geliyor. Tunuslular Mısır ve Libya’yı gördükten sonra “biz böyle bir ülke mi istiyoruz” sorusunu sordu. Libya’da dış müdahale ülkenin tanınmaz hale getirip, Tunus’u ürküttü. Tunus’ta El kaide, IŞİD gibi yapılara açık bir ülke. Libya da zaten kaybedilmiş bir ülke maalesef böyle bir tehdit vardı. Bunu riske etmek istemediler.

İç dinamikler belirleyici

Ben iç dinamiklere inanan bir insanım. Dış dinamikler önemlidir ama tarihi iç dinamikler yazar.
Mısır’da eğer darbe olmasaydı Mursi seçim ile gitmek zorunda kalacaktı ama buna bile izin vermeden darbe fırsatını kaçırmadı ordu; çünkü niyeti oydu başından beri zaten.
Kasım 2011’de orduya karşı ayaklanma büyürken İhvan içinde tartışma vardı. Parlamento seçimlerinde çoğunluğu elde edebileceklerini biliyorlardı. Bir kısmı ülkeyi yönetmek ya da iktidara gelmek için erken olduğunu, tecrübesiz olduklarını ve bir süre daha parlamentoda muhalefette kalmak istedi. Bir kısmı ise ‘hayır güç elimizde, halk arkamızda, biz yönetebiliriz’ dedi. Muhalefet, anayasanın hazırlanması sürecinde İhvan’ın ordu ile yakın durmasına karşı çıkıyordu.
Kasım’da 2. Tahrir Ayaklanması’nda meydanda gençler, askerlerle çatışıyordu ve asker çok sertti. İnsanlar ölüyordu, yoğun gözaltılar vardı. İhvan ise alanı bırakmış seçim çalışması yapıyordu. Oysa Mısır ordusu, ülkenin en güçlü teşkilatı olarak İhvan’ı tuzağa düşürdü.
Muhalefetin de İhvan karşıtlığı üzerinden orduya verdiği destek de çok affedilebilir değildi. Çünkü her devrim gibi cunta da o muhalif kesimi ezmekte gecikmedi

Suudi Arabistan ve karşı-devrim

Arap Ayaklanmaları’nın karşısında olan ve kösteklemeye çalışan ülkelerin başında Suudi Arabistan ve Körfez ülkeleri geliyor. Zaten demokrasi ile ilgileri olmayan bu ülkeler ayaklanmayı kendilerine bir tehdit olarak gördü. Çünkü ne istiyordu ayaklanmalar seçim, sandık, demokratik haklar... Bunlar sonuçta teokratik ülkelerde, kaba tabirle şeriatçı dediğimiz ülkelerde, tüm varoluşlarını petrol geliri ile doğan halkı ile patronaj ilişkisinde olan anti-demokratik rejimler... Suudi Arabistan demokratikleşmeyi ve İhvan Hareketini kendine bir tehdit olarak görüyordu bu yüzden Selefiler'i destekliyordu.
Körfez ülkeleri ise bunu bir mezhep ayaklanması olarak gördü. Fakat Bahreyn’de kim demokratik haklar için ayağa kalkacak tabi ülkenin ezilenleri Şiiler. Bahreyn’deki ayaklanma Şii kimliği üzerine değil bayağı demokratik bir ayaklanmaydı, dolayısıyla müdahaleye uğradı.
Yemen’de ise aktörler daha farklıydı, ülke gelişmişliği açısından. Suudi Arabistan Mısır cuntasına sonuna kadar destek verdi, ABD desteğini de unutmamak lazım.

Türkiye ve ayaklanmalar

Ayaklanmalar başladığında Türkiye’nin müthiş bir imajı vardı.  Dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Kahire konuşması çok önemliydi ve bölgeye yeni bir açılım getiriyordu. Konuşma aslında o Arap Ayaklanmaları’nın ruhunu yansıtan bir konuşmaydı. O konuşmanın ardından ABD, Türkiye’nin bölgede önemli bir rol oynayacağının altını çizdi. Fakat bu kısa sürdü.
Bu Türkiye’nin rol model olma özelliğini de öne çıkarıyordu. Bu rol modellik; demokratik, seküler, bir ayağı Avrupa Birliği’nde, NATO’da, bir ayağı Ortadoğu’da Müslüman çoğunluğun oluşturduğu bir ülkeydi. Ama sanırım bu rol maddelik yanlış anlaşıldı. Aradan gecen beş yılda benim o dönem çok rahatlıkla gazetecilik yaptığım yerlerin bazılarına gidemiyoruz; gitsek de neyle karşılaşacağımızı bilmiyoruz.
Ortadoğu çok kadim bir coğrafya, bir rol model olmak çok uzun yıllar ve tecrübeler gerektirir. Ortadoğu’da sadece din üzerinden yürüyemezsiniz, sadece mezhep üzerinden sadece örgütler ve partiler üzerinden, sadece sekülerizm üzerinden yürüyemezsiniz, bunların hepsinin karışımı olması lazım. Bunlardan birini çıkardığınız zaman kaybedersiniz, nitekim de bu oldu.

Tarihin sert noktası

O düzenler bir şekilde çatırdayacaktı fakat böyle mi olması lazımdı? Libya bunun için mi ayaklandık diyor? Esad rejimi zalim, devrilmesi gerekiyordu ama böyle mi? Belki de tarihin bir noktasının böyle sert olması gerekiyor. Birçok hata vardı muhalefeti birden silahlandırmak gibi. Fakat bölge değişiyor ve en önemlisi Hristiyan nüfus gittikçe azalıyor. Sürgün baskı ve öldürme harekâtlarıyla azalan Hristiyanların olmadığı bir Ortadoğu, eski bir Ortadoğu olmayacaktır.
Kitabının girişindeki mottolardan biriyle bitirelim söyleşimizi. Ayaklanmanın ilk ayları. Şam’ın kenar mahallerinden Duma. Bir kadına soruyorum, “Şii mi Sünni misiniz” diye, kadın yanıt veriyor: “Eskiden biz bu soruyu sormazdık. Ben de utanıyorum.”

12 Ocak 2016 Salı



IŞİD'i ciddiye almak!


Mete Çubukçu


Irak Şam İslam Devleti ya da IŞİD, Arapça söylenişiyle DAİŞ ama DEAŞ değil.
IŞİD  El Kaide ve benzeri örgütlerin hareket tarzları öteden beri belli. Bu örgütlere göz yuman, küçümseyen önemsemeyenlerin nelerle karşılaştığı da bilinmedik bir şey değil. Afganistan'dan Irak'a oradan Suriye'ye bolca örnek var. Ve tabii çıkarılacak dersler.

Hatırlayalım Diyarbakır’da HDP mitingine yapılan saldırı ardından Suruç ve  Ankara katliamları, şimdi de Sultanahmet saldırısı. Saldırıları gerçekleştirenler IŞİD militanları. Bu terör saldırılarının ilk üçü farkılıydı. Saldırılar, daha çok Suriye’de IŞİD’e karşı savaşan Kürtlere olan düşmanlığın Türkiye’de HDP ve solculara yönelmesi şeklinde tezahür etti.

 IŞİD bu eylemlerde Türkiye kökenli IŞİD’cileri kullandı ama merkezi anlamda IŞİD saldırıları üstlenmedi. Saldırı Türkiye’yi hedef alıyor gibi görünse de öyle değildi.

IŞİD ilk kez İstanbul’daki saldırıyla resmi anlamda Türkiye’yi hedefe aldı. Ayrıca aynı anda turistleri de hedef alarak Almanya'ya mesaj yolladı. Belki heniz üstlenmedi saldırıyı ama Bu yeni bir durum olup Türkiye ile IŞİD’in mücadelesini yeni bir evre girdiğini göstermekte.

Gelinen nokta eski yılların geride kaldığı IŞİD konusunda önümüzdeki yıllarda daha çok sorun yaşanacak gibi.

Üstelik Suriye'de giderek sıkışan bir örgüt milyondan ve Türkiye içinde de bu örgüte sempati duyanların olduğu bir ortam söz konusu.

Ve maalesef  önümüzdeki yıllarda IŞİD El Kaide gibi  örgütlerin hareket tarzı gereği bu tür saldırıları devam edeceğini o ülke içindeki uzantıların ya da uyuyan hücrelerin harekete geçeceği  bilinir.

Başka bilindik bir motto da şudur: Siz Ortadoğu’nun içine girerseniz Ortadoğu’da sizin içinize girer.

Bugün Türkiye’nin Suriye’deki iç savaş nedeniyle yaşadığı da budur. Suriye meselesi Ortadoğu’nun ana meselelerinden biri haline geldi.  Suriye’de rejimi yıkmak için 2011 yılından bu yana atılan bazı yanlış adımların bütün ülkelere bumerang gibi geri dönmesi de sürpriz değil. Paris, San Fransisko, Beyrut, İstanbul..

Çünkü, İŞİD El kaide tarzı örgütler sıkıştıkları oranda daha da saldırganlaşırlar. Sıkıştıkları oranlarda teröre başvururlar, sıkıştıkları oranda en yakın sınırlara yönelirler. Bu Afganistan’da Irak’ta böyle olmuş Suriye’de de böyle olmakta. Ve maalesef henüz yolun başındayız bu konuda.

Dünya literatüründe bumerang etkisi diye bir kavram var. Pakistanlılar çok sık kullanıyor bu kavramı. Yeşil kuşak yani “komünizme karşı İslam kuşağı” sonrası kullanılan bir kavram.

Türkiye için böyle bir risk var mı? Olmadığını kimse söyleyemez.

Bu nedenle terör örgütlerini birbirine karıştırmadan, açıktan İŞİD ve El Kaide tarzı örgütlerle mücadele etmek, üstün örtmemek ve ciddiye almak gerek.

31 Aralık 2015 Perşembe


SURİYE: ASIL SAVAŞ 2016’DA BAŞLAYACAK

31.12.2015


2016 Suriye’de geriye sayımın ilk yılı olacak. Ocak ayında başlayacak Viyana görüşmelerinin ateşkesler nedeniyle ülkeye bir süre nefes aldıracağı muhakkak ama savaşın bitmesine daha var. Ancak yılın ilk aylarında görece bir sükûnet süreci yaşanabilir.

Ama gerçekçi olalım: Suriye’de daha alınması gereken çok yol var. Benzeri iç savaşların 10-15 yıl sürdüğü bilinmekte. Üstelik Suriye savaşı çoktan Suriyelerin olmaktan çıktı. Bölgesel hatta küresel bir savaş yaşanıyor. Bu durumda işler hem kolaylaşıyor hem de zorlaşıyor.

Ülke içine bakacak olursak; alanda farklı ülkelerin desteklediği o kadar fazla sayıda örgüt var ki birçoğu çok kolay denetimden çıkma potansiyeline sahip. IŞİD başka bir olgu ve Suriye savaşının sonucu ve sonrası için en etkili unsur. IŞİD bu yıl içinde askeri anlamda ciddi darbelere yiyecek. 

Bitecek mi? Tabii ki hayır.

Suriye savaşı kendi içeriğinden; demokrasi özgürlük ve yeni bir rejim idealinden koptu, koparıldı. Olan bir devrim filan değil. Maalesef kapanın elinde kaldığı bir paylaşım savaşı. Öyle sadece bildik emperyalist ülkelerin paylaşım savaşı değil, içinde alt emperyal hayallerle soyunanların da bulunduğu bir savaş bu.

Ortadaki manzara ile bu yıl BM’nin ortaya koyduğu 18 aylık geçiş sürecinin takvime bire bir uyması da pek mümkün değil. Ama yine de bu yılın en çok konuşulacak konusu olacak: Viyana ve bu geçiş süreci.

Gelelim alanda savaşan bir kısmı sözüm ona “ılımlı” muhalif örgütlere. Bu örgütler, El kaideci Nusra, Selefi, cihatçı Şam grubu, İslam ordusu vb. Hizbullah, PYD/YPG ve Suriye Demokratik Güçlerin.

Bu örgütler destek aldıkları oranda varlar, eğer destek kesilecek olursa işler değişir. Yani birçoğu sadece savaşın yarattığı pazardan nemalanıyor artık, bir kısmı Sünni aşiretleri üzerinden savaşa girmiş, bir kısmı da sadece İslami bir Suriye’den ötesini göremez durumda.  Hizbullah da denklemin öte yanında rejimin ayakta kalması içinde elinde geleni yapmakta. Mezhep ve etnik temelde bölünen bir savaşın 2016’daki manzaranızda çelişkiler daha da keskinleşecek. Bu örgütlerin bir kısmı savaşı da bitirmek istemeyeceklerdir. Çünkü bunların aralarında, varoluş sebebi sadece savaş olan var.

Kürtlerin gündemi ise farklı. Kürtler kendi bölgelerindeki oluşumun peşinde. IŞİD’in panzehiri gibi ve IŞİD oldukça varlıkları önemli.  Bu konuda uluslararası destek (her ne kadar zemin kaygan olsa da ) Suriyeli Kürtlerin arkasında görünüyor. Evet, Ortadoğu’nun kaygan zemininde politika yapan PYD tüm “oyunları” bilmekte ancak, ABD ve Rusya’ya fazla güvenmemeleri önerilir.

Yani 2016’da

-Öncelikle Viyanda kurulacak masanın hemen sonuç alması mümkün değil. Ama silahların susmasının sağlanması bile başarı sayılabilir.

-Suriye’de sonucu giden yolun hızlanması için ABD ve Rusya’nın kendi yanındakilere çok kararlı baskı yapması gerekir ki ABD bu yıl içinde bir seçime gideceğinden dikkatini çok fazla bu konuya vermeyebilir.

-Özellikle Esadlı ve Esadsız bir gelecek üzerinde yoğunlaşacak olan tartışmalardan bu yıl bir sonuç çıkmaz. Eğer Ruslar Şam- Lazkiye hattında bir bölgenin güvenliğini garanti ederlerse bir sonraki aşamada önce Esadlı, sonra rejimin korunduğu bir Suriye’yi devreye sokabilir. Kendi varlığını da konsolide eder.

-Suriye hakkında doğru bildiğimizi sandığımız yanlışlarda biri de, Esad’ın kendi başına hareket ettiği. Bundan sadece rejim ya da Baas partisini kastetmiyoruz. Esad ben gidiyorum dese bile güçlü aşiretlerin buna evet demesi lazım. Çünkü birçok kesimin geleceği Esad’a bağlı, tersi de doğru. Görüşmelerde bunun güvencesinin verilmesi lazım.

-2016’nın savaşı IŞİD’e karşı olacaktır. Ve IŞİD birçok noktada püskürtülecek, bir kısmı kaçacak bir kısmı (yerli IŞID’cılar) eski pozisyonlarına; evlerine kasabalarına dönecek. Bu yıl içinde IŞİD’e yönelik savaşın nereye varacağı da gelişmelerde önemli rol oynayacak. Suriye’de süreci hızlandıracak ya da geciktirecek. Ama IŞİD ciddi darbe yiyecek.

-Kürtler kendi pozisyonlarını korumak için IŞİD’le savaşa sonuna kadar sürdürecekler, Fırat’ın batısına geçecekler. Rakka’da sert bir savaş yaşanacak. Cerablus hattı İŞİD’den temizlendikten sonra PYD’nin oradaki varlığı (her ne kadar kırmızı çizgiler solsa bile) Türkiye açısından en hassas konu olacak. Çok nazik bir durum. Bu noktada Rusların tavrı, ne yapacağı da çok önemli.  

-Türkiye’nin karşı olduğu ve sepetinde yer alan 3 kırılgan konu; Esad, IŞİD, PYD karşısında nasıl ilerleyeceğine rasyonel bir karar vermesi gerekecek .

-Ve son olarak, asıl savaş bu yıl başlayacak savaşta kim ne kadar etkili, kim daha emperyal belli olacak. Yani eski aktörlerden bazılarının önemi 5 yıl sonra azalacak.

-Bölge haritası 100 yıl önce 1915’de çizilmişti. 100 yıl sonra resim netleşti. 2016’da yeni bir harita ve sınırları değişmesi söz konusu olmasa bile, ülkenin kendi içindeki sınırlar biraz daha netleşecek

28 Ekim 2015 Çarşamba



Suriye’de iki hat var, ikisinde de Türkiye yok!



Suriye artık yekpare bir ülke olmayacağı gibi savaşın bundan sonrası da, bu kirli savaşa müdahil ülkeler açısından, başlangıcındaki gibi olmayacak. Suriye’de ilk zamanlar oyun kurucu olma iddiası taşıyan, ‘masadaki paylaşımın dışında kalmayacağını’ açıkça söyleyenlerin pozisyonları da artık değişti. Büyük boy, tecrübeli emperyalistlerin sahaya çıkmasıyla çapı daha küçük olup işi sadece belagatla yürütmeye çalışanlar kenara çekiliyor gibi.
Rusların Suriye hamlesiyle alandaki dengeler tamamen değişti. Türkiye bu değişen dengelere göre politika uygulamakta zorluk çekmeye başladı. Artık durum da dengeler de farklı.
Üstelik Moskova’daki Putin-Esad buluşmasıyle işler başka bir noktaya geldi. Suriye konusunda ABD ile Rusya’nın anlaştığı daha net görülüyor artık. Tabii ki hala devrede gibi göründüğünü söyleyen ama öyle olmayan ülkeler de var. Öyle ne olduğu belli olmayan kavramlarla kafa karıştırmaya da gerek yok. Durum net: Suriye’de hiçbir şey eskisi gibi değil. Kabul edelim bunu artık.

Şam-Halep hattı

Suriye’de şimdilerde iki hat var.
Birincisi Şam-Halep hattı. Rusların havadan, rejim ordusu, Hizbullah ve İran askerlerinin karadan ilerlediği batı hattı bu.
Amaç Suriye’deki ana damarı elde tutmak; muhtemel bir bölünme durumunda Alevi, Hristiyan, Sünni ve Dürzilerin yer alacağı bir coğrafya. Kısa vadede Esad, uzun vadede rejimin kirlenmemiş unsurlarının da bulunduğu bir bölgede kurulması muhtemel bir bölge, belki de ülke.
Ruslar şimdi İran ve Hizbullah’la bu bölgeyi tahkim ediyor. Ruslar bu‘vade’yi Esad’la geçirip bir süre sonra Esad’dan vazgeçebilir. Gelen bilgiler, Suriye’deki diğer ülkelerin bu konuda belli bir noktaya kadar ikna edildiği yönünde. Zaten bir süredir Türkiye dahil, Esadlı geçiş konusunda isteksiz de olsa,  ‘Evet’ diyenler olduğu biliniliyor. Çünkü, yine, Türkiye dahil bazı ülkeler biliyor ki Suriye’de satrançtaki pat durumuna benzer bir hava hakim; kimse fazlasını gerçekleştiremiyor.
Ruslar sadece Şam-Halep hattında değil, Suriye’nin geleceğinde en belirleyici ülkelerden biri. Bu tescil edilmiş durumda. Bu hattın Türkiye’ye maliyeti ise o bölgede gücünün azalması ve daha çok mülteci anlamına gelecek.

Kobani-Rakka hattı

İkinci hat ise Kobani-Rakka hattı.
Kuzey-güney hattı da denebilir buna. Kuzeyde Suriyeli Kürtlerle birlikte güneye doğru IŞİD’le savaşacak Arap muhaliflerin hattı. Bu hatta da ABD’nin hava desteği eşliğinde YPG ile yeni kurulan Arap muhalif unsurlar savaşacak. Bu hatta Ruslar da destek veriyor. Hedef IŞİD’in kalesi Rakka’yı temizlemek. Muhtemelen Kürtler Rakka’ya girmeyecek. Zaten mevcut bir bölgeleri var.
Geçenlerde ABD uçakları tarafından havadan atılan 50 ton mühimmat da bu harekat öncesindeki hazırlıklar için. Dikkat çeken ise bu hattın da herhangi bir yerinde de Türkiye yok. Türkiye, YPG’in bu silahları Türkiye’ye geçirmemesi ya da Kandil’e yollamaması konusunda ikazda bulunuyor sadece.

4.5 yıl kaybetmek gerekiyor muydu?

Ancak savaşa bu kadar dahil olmuş bir Türkiye’nin bir anda Suriye’den vazgeçmesi düşünülemez. Politikasının eskisi gibi gitmeyeceği, yeni bir politikanın zorunlu olduğu ortada.
Bu noktada, Türkiye’nin kendi içinde çözüm sürecine dönerek içeride kuracağı bir barış iklimiyle birlikte enerjisini yeni Suriye politikasına harcaması en mantıklı seçenek.
Eğer yeni bir ülke kurulacaksa, Türkiye’nin özellikle orta bölge ya da orta hattaki Sünni yapılanmada önemli bir rolü olabilir. Bu rol de ancak, Müslüman, seküler, demokratik, sosyal, mezhep temelli olmayan bir yaklaşımı önceleyen, bir ayağı AB ve NATO’da, bir ayağı Ortadoğu’da, barışı temel alan bir politikayla üstlenilebilir.
Kısa süre öncesine kadar Ortadoğu ülkeleri Türkiye’yi bu özellikleriyle‘örnek ülke’ olarak görüyordu. Yoksa diğerler örneklerden bölgede zaten çok sayıda mevcut; Suudi, Katar, Ürdün, İran vs.
Zaten şimdiden ABD-Rusya’nın kısa Süreli Esad’lı geçiş için anlaştığı ortada. Eh, diğerlerine de kabul etmek düştü bu durumda. Peki, bunun için 4.5 yıl kaybetmek gerekiyor muydu?
Hep söyledik…
Ama görünen o ki, sanki hiçbir şey olmamış, hiç yanlış yapılmamış gibi geriye dönük bir özeleştiri yapılmayacak. Gelinen noktayı kavramsallaştırmak için çaba harcanacak.
Hep söyledik: Ortadoğu’ya girmek kolay da çıkmak zordur.

6 Ekim 2015 Salı


Suriye’de son durum: Ortadoğu’da sonucu gerçekler ve çıkarlar belirler


Mart 2011- Eylül 2015. Aradan yaklaşık dört buçuk yıl geçtikten sonra başa dönülmese de, en başta düşünülmesi gereken noktaya geliniyor gibi. Bu nokta, savaş değil siyasi çözümü öngörüyor. Gelinen noktada çözüm için, ‘Suriye’de Esad’lı çözüm ya da Esadlı bir geçiş dönemi’ formülü daha çok ülke ve lider tarafından telafuz edilmeye başladı; Türkiye dahil.

Herkesin bildiği gerçek

Suriye eski Suriye değil, eskisi gibi de olmayacak; ne yönetim ne de iktidar yapısıyla. Bu nedenle herkesin, Suriye’nin toprak bütünlüğü korunsa bile birkaç parçadan oluşan federal bir ülkeye alışması gerekiyor. Ülkenin parçalanması da ihtimaller arasında. Esad da, Esad’ı devirmek isteyenler de bunu biliyor artık.
Esad olsun olmasın Suriye’de farklı bölgeler söz konusu olacak: Şimdi rejimin kontrolündeki Akdenize’e açılan Alevi, Sunni, Hristiyan, Dürzi ve Kürtlerin de yaşadığı bir bölge; orta ve kuzey bölgesinde bir Sünni, Selefi yapılanma; Türkiye sınırında Kürt bölgesi; küçük bir ihtimal IŞİD bölgesi (IŞID’in kontrol ettiği bölge Selefi-Sünni bölgeye de dahil olabilir).
Suriye’de acil çözüm bulunması gereken konu savaşı durdurmak, ölümlerin önüne geçmek, insanların acı çekmesini ve mülteci akınını önlemek. Yoksa kimse ülkeye acil bir demokrasi paketi filan sunacak durumda değil.

Sorumlu kim?

Suriye iç savaşının geldiği aşamada, düşmanlıkların, rövanşist duyguların, etnik ve mezhebi katliamların, rejimin vahşetinin, Selefi muhaliflerin ve tabii ki IŞİD, El Kaide benzeri zihniyet ve yapıların, demokratik ve birlikte yaşamı öngören bir Suriye’yi nasıl mümkün kılacağı hala soru işareti.
Bu noktaya gelinmesinde kimin sorumlu olduğunun pek çok yanıtı var: İç savaşın nedenlerini, rejimin vahşiliğini, rejimi devirmek için kimlerin elini ülke içine soktuğunu, cihatçıların Suriye’ye akışını kimin kolaylaştırdığını ve Suriye’deki savaşın nasıl kirlendiğini herkes biliyor. Herkesin bu kan gölünde az ya da çok payı, günahı, vebali var.
Bu savaş Suriyelerin savaş değil ve olmayacak. Zaten vesayet savaşı gibi süslü kavramsallaştırmalar kullanılmadı mı bu savaş için?
Esad rejiminin mezaliminden kurtulmak için ayaklanmanın ilk zamanlarında öncü rolü oynayan liberal aydınların, cihatçılar tarafından devre dışı bırakıldıktan sonra, “Bu ayaklanma bizim ayaklanmamız mı?” diye sormaları ya da “Böyle bir ülke haline geleceğimizi tahmin etmezdik” diye yakınmaları Suriye ayaklanmasının kimliği ve ne kadar Suriyeli olduğu konusunda ipucu vermekte.
Örneğin Suriye’de ılımlı muhalefet diye bir yapı var mı? Varsa kim bunlar? Yoksa ılımlı denilen muhalifler IŞİD’den birkaç basamak aşağıdaki Selefi yapılar mı?

Esad’la bir gelecek yok

Gelelim Suriye’de Esad’lı geçiş dönemi önerilerinin daha fazla dillendirilmesine, yani siyasi çözüm opsiyonuna.
Suriye’de Esad’la bir gelecek yok artık. Ancak bir geçiş dönemi söz konusu olabilir. Şu anki durumu masaya taşıyıp siyasi görüşmeler yoluyla bir çözüme varmak tek seçenek.
Bu da Esad’ın da içinde olduğu bir geçiş süreci. Çünkü Suriye’de Esad’dan nefret edenler kadar ehveni şer olarak geleceğini Esad’la görenler de var. Esad’sız çözümde ısrar etmek Suriye’de iç savaşın yıllarca sürmesi anlamına geliyor.
Çözüm Esad’sız da olabilir. Ama dikkat edilirse Esad’lı ya da Esad’sız geçiş denirken kimse rejimden söz etmiyor, çünkü rejimin tamamen çökmesi halinde kurumların ayağa kalkması mümkün olmaz.
Öte yandan herkesin önceliği farklı ama IŞİD neredeyse Esad’dan önceki ortak hedef; hem ABD hem Rusya için. ABD bu konuda Suriyeli Kürtlerle müttefik. Rusların ise Türkiye ve ABD’nin desteklediği Selefi muhalif gruplarla arası yok.
Öncelik IŞİD olunca durum artık rejimi devirmekten farklı noktalara kaymış vaziyette. Yani siyasi çözüm için öncelikle IŞİD, El Nursa ve diğer Selefi yapılarla (bazılarına ılımlı denilse bile) savaşmak gerekiyor. Ayrıca, son aylardaki mülteci krizininin atılan bu adımlardaki etkisini küçümsememeli. Bu açıdan, Merkel’in de Esad’lı çözümden söz etmesi nedensiz değil.

Rusya’nın son manevrası

Bu siyasi süreçte ABD ve Rusya başrolü oynayacak, ikincil rolde İran, Türkiye, Katar yer alacak.
Rusya’nın son manevrasının birkaç gerekçesi var.
Rusya Libya’da olduğu gibi Suriye’yi terk etmeyecek. Suriye Ruslar için Ortadoğu ve Kuzey Afrika’daki son kale.
Giderek güç kaybeden ve yorulan Esad rejiminin Şam’dan, Humus, Halep ve Lazkiye’yi içeren, butik değil bizzat Suriye’nin asıl damarını oluşturan kentlerden oluşan bir bölgeye çekilme ihtimali söz konusu. Ve Ruslar bu son çekilme bölgesini koruyacak.

Masaya oturma zamanı

Bölgede İran’ın ABD ile nükleer anlaşma sonrası enerjisini Suriye’ye yöneltmiş olmasını da eklersek artık çözüm için masaya oturma zamanının yaklaşmakta olduğu anlaşılabilir.
Türkiye de Suriye politikasını henüz tam değiştirmemiş olmakla birlikte belli alanlarda ciddi revizyona gidiyor, gitmek zorunda kalınıyor. Cihatçı akışının kontrolünden sınırların daha sıkı denetlenmesine, IŞİD’le mücadeleden PYD’ye gözdağına, İncirlik’in açılmasına kadar.
Dört buçuk yılda uçuşa yasak bölgeden güvenlikli bölgeye kadar birçok alternatifi uluslararası açıdan kimseye kabul ettiremeyen Türkiye şimdi desteklediği grupların ilerlemesiyle elini güçlendirdi. Ilımlı olduğu hala tartışmalı olan Ahrar üş Şam grubu, gücü, savaş kabiliyetinin artması, olası bir siyasi çözüm için masaya oturtulduğunda, elde somut bir toprak parçasını tutması açısından, Türkiye’nin kendince elindeki kozlardan biri.

Olan Suriye halkına oldu

Sonuç olarak dört buçuk yıldır herkesin parmağını soktuğu kirli bir savaşta pat durumuna gelindi. Olan Suriye halkına oldu. Kimse kendi istediği Suriye’yi yaratamadı, yaratamayacak. Çünkü Ortadoğu’da sonucu romantik hayaller değil alandaki gerçeklikler ve çıkar çatışmaları belirliyor.
Ölümlerin ve savaşın bir an önce durması için herkesin makul öneri ve tavizlerle çözüm masasında bulunması gerekiyor. Barış sağlanır mı bilinmez. Ama kişisel ihtiraslar ve çıkarlar için artık Suriye halkının acı çekmesine son vermek gerekiyor.
Esad öyle ya da böyle yargılanacak. Tıpkı, Miloseviç gibi. Ama şuna karar vermek gerekiyor? Amaç savaşı durdurmak mı yoksa kişisel hırslarla Suriye’de olmayacak hayaller peşinde koşmak mı?

13 Ağustos 2015 Perşembe


Elini tetikten çeken şiddeti açığa düşürür


Suruç’taki katliam sonrası Türkiye’nin havası baştan aşağı değişti. Maalesef katledilen gençler unutuldu. Birileri bu acıyı bile yaşatmadan manipüle etti memleketi.
Sınırda IŞİD’in bir astsubayı öldürmesiyle eş zamanlı olarak İncirlik IŞID operasyonlarına açıldı ya da iki olay birbirine denk geldi. IŞİD’e savaş açıldığı söylendi, sadece birkaç IŞİD mevziisi bombalandı vs. o kadar.
Tam o sırada Ceylanpınar’da iki polisin öldürülmesi havayı bulandırdı, görüş alanı flulaştı. Türkiye’de puslu havayı sevenler o dakikadan itibaren devreye girdi. PKK saldırıyı dolaylı olarak üstlendi; inisiyatifimiz dışındaki birimler vs. dendi.
PKK dâhil birileri Suruç katliamının üstünün örtülmesi için sanki ekstra çaba harcadı. Yani IŞİD konuşulurken konu PKK’ya, hedef de Kandil’in bombalanmasına döndü. O günden bu yana terör olayları, ölü sayıları ve saldırı haberleri artarak devam ediyor.

Şiddet şiddeti doğurdu

Bir kartopu misali aşağı yuvarlanırken şiddet büyüyor. Bu durumun herkese göre farklı gerekçesi ve sorumluları var tabii ki; devlet, PKK, Suriye politikası, masanın devrilmesi, provokasyonlar, tutulmayan sözler, seçim sonuçları vs. Hepsi biliniyor, sıralamak gereksiz.
Şiddet şiddeti doğurdu. Karşılıklı olarak pusuda bekleyen şiddet yanlıları ortaya çıkmakta gecikmedi.

 ‘Silahlar sussun’ diyenler hep vardı, hep var olacak

Oysa biz bu filmi görmüştük; medya, benzer siyasetçi dili yıllarca içinde bulunduğumuz atmosferde hep vardı. Sadece fırsatını bekliyorlardı. Medyada siyasette bazı şeyler değişti sanıyorduk, yanılmışız.
Ama, her iki taraftan da savaşı savunanlar kadar ‘Silahlar sussun’diyenler hep vardı, hep var olacak; konjonktürel barışçı ve savaşçıların tersine.
Şunu sormak gerekiyor: Yoksa 2011’de Silvan ile ara verilen ve bine yakın insanın hayatına mal olan bir yıllık sürecin sonunda olduğu gibi bu kez de birçok can kaybı sonrası ‘masaya dönüş’ filmini bir kez daha mı izleyeceğiz?
Hatırlatalım ve dikkat çekelim: Çözüm sürecinin gidişatıyle ilgili çeşitli sorular sorulduğunda “Ne yani siz savaş mı istiyorsunuz”diyerek, yıllardır barış sözcülüğünün yanından bile geçmemelerine rağmen barış şampiyonluğunu kimseye bırakmayanlar, şimdi savaş arabalarına binmiş gidiyor.

Madalyonun diğer yüzü

Ortadoğu ve Suriye’de silahlar daha uzun yıllar konuşacak ama Kuzey İrlanda ve Bask örneklerinde olduğu gibi yasal partilerin güçlenmesiyle silahlı hareketlerin kendilerini  sorguladığı bir gerçek.
Evet, burası farklı bir ülke ve coğrafya.
Artık silahın kenara konduğu, siyasetin açtığı alanda süren mücadelenin, şiddete karşı barışçıl yöntemlerle devam etmesinin gerektiği bir dönemin eşiğindeyiz.
Bu nedenle PKK sivil ve yasal siyasetin nefes almasının önünü açmalı, silahları susturup ellerini tetikten çekmeli, ateşkes ilan etmeli. Ama en önemsi HDP gerçeğine alışmalı ve kendini yeni döneme uyarlamalı.
Artık hem Türkiye siyaseti hem de PKK HDP’ye alışmak zorunda. HDP eskinin 20 milletvekilli ya da grup kurmak için zorlanan partisi değil (Yoklamalara göre muhtemel bir seçimde konumunu koruyacak). Türkiyelileşme, demokratikleşme, Kürt sorunun çözme kabiliyetine sahip bir Türkiye partisi artık HDP. Seçmenlerinin çoğunun Kürt olması bu durumu değiştirmiyor.
Ama dünyadaki örneklerinde olduğu gibi yıllardır şunu söylüyorduk: Kürt sorununun çözümünde yasal, sivil siyasetin hem halk hem de parlamento nezdinde daha fazla katkı yapar, çözüm insanların öldüğü, sözün değersizleştiği, silahın insanları sağırlaştırdığı çatışma ortamında değil, hemen her konunun çekinmeden tartışılacağı bir siyasi zeminden çıkar. Hala da aynı fikirdeyiz.

PKK ayar vermekten vazgeçmeli

HDP’nin daha fazla inisiyatif alması için PKK/KCK’nın geri durması ve HDP’nin elini zorlaştırması değil önünün açması gerekir. Yani Türkiye siyaseti gibi PKK da HDP’nin önümüzdeki dönemde asıl ve belirleyici aktör olacağının kabullenmeli.
40 yıldır silahlı mücadeleyi önceleyen, dağlarda savaşan bir örgüt için bunun kabullenmek zor olsa da realite bu. PKK/KCK yasal siyasete alışmalı, çeşitli demeçlerle ‘ayar verme’ alışkanlığından vazgeçmeli.
Asıl önemlisi PKK Ortadoğu cangılında Arap ve Fars dünyasının ayak oyunlarının ortasında geleceğinin ancak Türkiye’yle olabileceğini bilerek sivil siyasetin yollarına alışmalı.
HDP de kendi konumu, yeni rolü ve etkisini bilerek daha aktif bir politika gütmeli.

Daha fazla Ortadoğululaştırmadan…

Türkiye bir bütün olarak sorunun çözümünü daha fazla Ortadoğululaştırmadan yol almalı. Öncelikle eller tetikten çekilmeli, sonra ateşkes sağlanmalı ve çözüm artık silahla olmamalı.
Devlet dâhil kimse şiddetle sonuca varamayacak, elini tetikten çeken şiddeti ve şiddeti savunanları açığa düşürecektir.