8 Şubat 2015 Pazar

DIBE KU TIRKIYE BI SALAN BI DAIŞÊ MIJÛL BIBE

Mete Çubukçu 
Werger/Çeviri: Azad ZAL (azadzal@hotmail.com)

DAIŞ rêxistineke şeterbar e. Çi qas zor bigihîje DAIŞê ew ê ew qas êrîşkar bibe, ew ê li erdnîgariya nêzber bi van êrîşên xwe hem dê zirarê bide mirovan hem jî bide welatan. Divê ku kuştina rojnamegerê Japonî û pîlotê Urdunî bi vî awayî bê ber bala mirov.
Em dikarin bibêjin ku sedemên girîng ên înfazkirinên DAIŞê; li Kobanê têkçûna giran, li başûrê Kurdistanê li hember Peşmergeyan paş ve vekişîn, bombebarandina balafirên koalîsyonê û gelek xisar dîtin, ji bo ku rêxistin xwe ji nû ve konsolide bike di nava hewldanan de ye.
Tê zanîn ku DAIŞ li Kobanê çend hezar militanên xwe wenda kiriye, çekên wê yên giran hatine texrîbkirin, bi ser de jî çi qas zor dabe jî û dabe ser Kobanê jî, tu encam ne girtiye. Têkçûna DAIŞê ya li Kobanê; li hember derve prestîja wê wenda kir, din ava xwe de têkçûna morale ji aliyê leşker3i ve wendayiyên cidî bi xwe re aniye.
Israra wê ya li ser Kobanê din ava rêxistinê de bû sedema nîqaşan jî. Heta tê zanîn ku ji ber vê yekê di nava rêxistinê de înfazên hundirîn jî têne kirin.
Ji ber vê berxwedana li Kobanê, paşvexistina li başûrê Kurdistanê ji bo dahatuya DAIŞê xalên girîng û diyarker in. DAIŞ li ser van her du xalan hêza xwe wenda dike. Lê ev darbe û paşvexistin nayê wê wateyê ku rêxistin diqede.
Înfaza hevalkarê me yê Japonî û bi taybetî jî înfaza pîlotê Urdunî; ku ev înfaz bi awayeke cihê pêk anî. Di bingeha vê yekê de dîsa sedemên ku me li jor anî ziman hene. Rêxistin pêwistî pê didîne ku dîsa bi vî awayî xwe bide axaftin; desthilata ku li ser tirsê ava bûbe, ji bo ku îmaja xwe nû bike, bi wendakirina qadan re dixwaze hem di nava rêxistinê de hem jî li hember dinyayê serweriya moralî dîsa bi dest bixîne. Di heman demê de rêxistin çi qas qadan wenda dike ew qas xeternak dibe.
Bi taybetî bi aweyeke cihê înfazkirina pîlotê Urdunî, ji aliyekî ve dixwaze çavê welatên ku piştgiriyê didin koalîsyonê bitirsîne (MEY [– Mîrekên Ereb yên Yekbûyî] ji koalîsyonê vekişiya) ji aliyê din ve jî dixwaze bibêje ku hê jî xwedî hêz e.
Dema ku mirov behsa cîranên DAIŞê bike divê mirov Tirkiyeyê ji bîr ve meke.Ew qas bi ser Kobanê de cûyîna DAIŞê ne beredayî bû. Bi vî awayî dixwest ku Kobanê bi dest bixe û xeta sînor ya rojhilat û rojavayê Tirkiyeyê temam bike. Li Sûriyê ji herêmên navîn ber bi bakur ve, heta sînorên Tirkiyê ew ê xwe dirêj bikirana. Ango deriyên navbera wê û Tirkiyeyê yên ku hene, ew ê deriyê Kobanê jî lê zêde bikirana. Lê ev nebû.
Ku Kobanê wekî ciyeke girîng û stratejîk e, biketana destê DAIŞê ew ê rêxistin li ser sînorên Tirkiyeyê xeteke dirêj bikira bin kontrola xwe. Gelo Tirkiye vî karî pir sivik dîtibû, ya jî gelo hişgiriyeke wisa çêbûbû? Bila şîroveya vê yekê para we be.
Di encamê de têgihiştin ew e ku DAIŞ bi derveyê înisiyatîfa Tirkiyê de hatiye bidûrxistin. Lê ev tev nayê wateyê ku tehdîta DAIŞê derbas bûye. Ji xwe li herêmên ber sînorên Tirkiyeyê versiyonên DAIŞê hê jî hene. Ferqa wan rêbaza wan e.
Wekî mînak, agahiyên ku tênê, dibêjin ku rêxistin ji derdorên Helebê dest bi vekişînê kiriye. Lê ciyê ku ji DAIŞê vala bibe, bê guman ku ew ê Nusra dabigire.
DAIŞ li Kobanê xwe ranegirt, lê hê jî li ser sînorê Tirkiyeyê ye. Ji aliyê din ve, li Lubnan, Urdun û Misirê li herêma Sînayê hê jî hêza xwe nîşan dide Û zorê dide van deran. Kuştina pîlotê Urdunî, destpêka nîşandana hêza  xwe ya li hember Urdunê ye. Ji lew re Urdun hedefeke ku rêxistinên Selefî êrîş bibin bi ser de, bi hêsanî îstîkrara xwe wenda dike. Li Misirê li herêma Sînayê rêxistin serî li ber DAIŞê tewand û piştî wê êrîş zêdetir bûne.
Divê ku em vê jî ji bîr nekin, DAIŞ bi tenê yên ku zor didinê bi tenê na, dema ku zor digihîjê, wan welatên ku baz dide diçe wê derê jî dibe problem. Bi ser de ku li wan welatan biçûk û mezin ku hebûna xwe jî zêde bike ev zêdetir problem e. Li Pakistanê vê nimûneyê heye, di destpêkê de ji nedîtî ve dihate dîtin û şûn de jî çi bû hate ber çavan. Di van demên dawî de li Tirkiyeyê cara yekemîn hin kesên biyan û welatiyeke Tirkiyeyê ji bo ku tev li DAIŞê bibin hatin binçavkirin. Ev girîng e. Her çi qas ev ji bo qada navnetewî wekî peyamekê be jî girîng e.
Li Tirkiyeyê li gorî berê yên ku beşdarî DAIŞê dibin û şervanên biyanî êdî bi zorê dikarin derbasî aliyê Sûriyeyê bibin. Lê ya herî girîng ew e ku belavbûn û cîgirtina hişmendiya rêbazên DAIŞ û Nusrayê zêde girîng nayê dîtin. Dema ku ev girîng neyê dîtin, di pêş de ew ê problemên mezin derxînin. Tirkiye jî dê ji vê bêpar nebe. Zanîn û tecrubeyên me yên dîrokî vê rastiyê nîşanî me didin. Em vê îhtîmalê ji ber çavan dûr nexînin ku dê Tirkiye bi salên dirêj re dê bi DAIŞê re mijûl bibe. 

10 Ocak 2015 Cumartesi





لوحة كبيرة: داعش ليست خيالاً, بل حقيقة
مته تشوبوكتشو/ Mete Çubukçu 

بعد المجزرة التي حصلت في دار النشر تشارلي إيبدو في باريس ظهرتوستظهر بشكل طبيعي تصريحات متعددة. حتى وإن كانت بعض الأمورواضحة (هوية المهاجمين ..إلخ) هناك معلومات متباينة توضح فيها علاقات هؤلاءبتنظيمات ارهابية, ومن المحتمل أن تكون تابعة لتنظيمات كما داعش المنحدرةومنفصلة من القاعدة.
وصُدرت تصريحات عن دولتنا فيما يخص المجزرة التي حصلت في باريس تفيدبالعادة التي عمت دول الشرق الأوسط وهي "إحالة كل شيء إلى مؤامرة"
هنا لدينا ثلاثة أسئلة:
هل يجب أن تكون أول جملة نقولها بأن حدث كهذا له علاقة بالمؤامرة؟
هل هناك ضرورة لمفردة "ولكن" بعد الجملة الأولى وإنشاء مبررات على الحدث؟
لمَ إظهار حالة الدفاع في الحدث؟
لا أحد معفيٌ من شيء
مؤكدٌ بأن المجزرة التي حصلت كانت بمثابة وضع السمن على العسل بالنسبةللإسلاموفوبيين الموجودين في أوربا حول المهاجرين والمسلمين القاطنين هناك, وسيكون وضع المهاجرين والغرباء في أوربا أكثر عرضة لحملات موجهة ضدهمكالاقصاء.
ولكن لو نظرنا إلى اللوحة نظرة شاملة فإننا لا نستطيع غض البصر عن ظاهرةالتنظيمات الاسلامية المتطرفة كما القاعدة وداعش التي بدأت بنشاطاتهاالمؤثرة في سوريا والتي انتشرت على جغرافية افريقيا, ونجد بأن داعش ليسخيالاً بل حقيقة. حقيقة انتشارهم يزداد أكثر فأكثر بالمنضمين إليهم من أورباوالدعم يأتيهم من سوريا والعراق. 
الجميع يستطيع استخدام هؤلاء لأجل مصالحهم الخاصة ولكن الوضع الاهمليس ذاك, الأهمية تكمن في غض البصر عن التدفق الكبير للجهاديين  الذين لاأمر أو جهة تديرهم, قادمين من أوربا, ليبيا, تونس, باكستان, شيشان, تركيا...إلخ
إن كان المهاجمون اعضاء لدى داعش فهذا يدل على ظاهرة جديدة.
عندما تجد أوربا نفسها مع حالة "قطع الرؤوس" وجهاً لوجه حينها يكون خطرعودة المجاهدين القادمين من سوريا أمراً لا مفر منه. لأن الأفراد المنضمينلداعش قد تعلموا القتل والحرب وسيصبح لديهم خلايا في بلدانهم.
إن كان المهاجمون اعضاء لدى تنظيم داعش فهذا يعني ظاهرة جديدة, لأنهم ذوخبرة قتالية, ولا يجب أن يتعجب أحدٌ من تصرفاتهم المريحة في الحركة فيالهجوم.
ستتكرر أحداث كهذه. ولنعيد إلى أذهاننا ما قاله المسئول عن تدريب حركةطالبان أثناء الحرب الباردة في باكستان قبل سنتين : "يجب أن يتم إيقافالقاعدة في سوريا وإلا سيتم انتشاره في كامل المنطقة, ليأخذ الجميع حتىتركيا الحيطة من ذلك"
الاستخفاف بالجهاديين
طبعاً هنا لا نقصد الجهاديين الموجودين في سوريا فقط بل نقصد بالموجودينفي أفريقيا والمغرب العربي ودولاً أخرى. لأن الموضوع أصبح يتجاوز فكرةارتباط ظهور الجهاديين بالفقر أو الاهمال.
هناك الكثير من الأمور السوسيولوجية التي يجب مناقشتها والتوقف عندها. ولكن ما يجب القيام به هو عدم الاستخفاف والاستهتار أو مقابلة تدفقهم بلطفوابتسامة والبدء بأخذ تدابير جدية حول تدفق المهاجرين.
لأن الجهات التي لا تأخذ التنظيمات الجهادية كما داعش على محمل الجدوتدعي بأنها حالة مؤقتة تكون قد مهدت للجهاديين في تكوين أرضية مناسبة. 
مؤكدٌ بأن العديد من الدول بعد هذا الهجوم ستقوم بإعادة النظر حول الوضعفي سوريا الذي أصبح أشبه بمستنقع سياسي, لأنها قضية يجب أن يتمتسويتها.

9 Ocak 2015 Cuma




WÊNEYÊ MEZIN: DAIŞ NE YARIYEK E, RASTÎ YE
 Mete Çubukçu
Werger/Çeviri: Azad ZAL (azadzal@hotmail.com)

Piştî ku li Parîsê qetlîama li ser kovara Charlie Hebdo pêk hat, li ser vê bûyerê bi hezaran şîrove hatin kirin û ew ê bêne kirin jî. Her çi qas hin tişt bêne zanîn jî (wekî nasnameya êrîşkaran û hyd.) lê hê li ser pêwendiyên rêxistinî agahiyên cihê cihê hene. Dibe ku rêxistineke wekî DAIŞê  ya ku ji rayeka El Qaîdeyê tê be.

Li welatê me şîroveyên ku têne kirin ji îhtîmalan wêdetir, wekî her timîn ‘her tişt bi karê komplogeriyê ve girêdayî’ tê vegotin. Ev nêzikayî di şîroveyên li ser qetlîama Parîsê jî xwe nîşan da.


Sê pirs

Gelo di bûyereke bi vî rengî de hevoka pêşîn ma divê ku bi komployê ve girêdayî be?

Dema ku hevoka duyemîn bê gotin, gelo mirov mecbûr e ku bêje “lê” û bi vê “lê”ya hanê sedeman bibîne?

Çima rewşeke defansîf dixuyê?


Kes ne muaf e ji vê yekê

Helbet piştî vê êrîşê dê li Ewropa rewşa penaber û biyaniyan xirab bibe û ew ê qetlîam bibe sedem ji bo îslamofobîkan, wekî ku ‘kew li darê wan bikeve’ ye. Ew ê bê gotin ku  zor û xirabiya li ser penaber û biyaniyan wekî bertek van çalakiyên bi vî rengî derdixe meydanê.

Lê belê, dema ku em li tevahiya wêneyê binêrin, divê ku em DAIŞ û El Qaîdeya ku ji Suriyê dest pê kir û li Efrîqa belav bû ji nedîtî ve neyên. DAIŞ ne yariyek e, rastiyek e. Bi tevlîbûnên ji Ewrûpa û piştgiriya ji Iraq û Sûriyeyê ev rastî her diçe belav dibe. Rêxistineke bi vî rengî piştî demekê şûn de êdî her kes ji bo berjewendiyên xwe dikare bi kar biîne û berê wê ber bi aliyê xwe ve bikişîne. Lê mijar ne ev e.

Mijar ew e ku ji bo ku Esad bê daxistin, rê li ber êrîşkariya cîhadî hat vekirin, di otobana cîhadê de kontrol û venêrîn hate rakirin. Ji Ewropa heta Lîbyayê, ji wê derê heta Tunus, Pakistan, Çeçenistan û Tirkiyê rê li ber kesên ku xwestin tevlî bibin hate vekirin.

Ku êrîşkarên Parîsê endamên DAIŞê bin ev bûyereke nû ye

Dema ku Ewropa “jêkirina seriyan” dît, dest bi nîqasa xeteriyên cîhadçiyên ku ji Sûriyeyê dê vegerin kir. Ji ber ku ew ên li ser navê DAIŞê çûbûn Sûriyeyê hînî şerkirin û kuştinê bûn. Êdî li welatê wan şaneyên wan hene.


Ku êrîşkar endamên DAIŞê bin ev bûyereke nû ye. Her wisa êdî ew profesyonel in. Bila kes ji ber tevgerên wan ên rehet şaş nemîne.

Dibe ku dubare be lê divêtî pê heye ku bê dubarekirin. Berî du salan ji saloxdariya (îstîxbarat) Pakistanê, yê ku di dema Şerê Sar de Taliban perwerde kiribû wiha gotibû: “El Qaîde ya ew ê li Sûriyeyê bê rawestandin ya jî ew ê li hemû heremê belav bibe. Tirkiye jî tê de divê her kes baldar be.”

Biçûkdîtina cîhadçiyan

Helbet bi tenê ne li Sûriyeyê, li Efrîqa, li Mexrîbê rêxistinên bi vî rengî hene. Û ev yek êdî bi tenê bi jibîrvekirin û hejariyê nikare bê îzahkirin. Rewş ev e.

Gelek aliyên sosyolojîk hene û divê ku bêne nîqaşkirin.

Lê divê ku li hember êrîşkariya cîhadçiyan tedbîrên cidî bêne girtin. Di serî de divê ku ne biçûk, ne sivik û ne jî bi awayê erênî bê dîtin.

Ji lew re yên ku rêxistinên bi rengê DAIŞê negirin cidiyetê, wekî bêhneke demborî bigirin, ew bingeheke guncaw ji bo cîhadçiyan amade dikin.


Helbet, piştî vê êrîşê divê ku gelek dewlet, polîtîkayên xwe yên li ser Sûriyeyê di ber çavan re derbas bikin, veguherînin û nû bikin.

8 Ocak 2015 Perşembe

Le Grande Image: ISIL n'est pas une fiction, c'est la realité.

Translations: Ege ÇUBUKÇU

Apres le massacre de Charlie Hebdo a Paris, beaucoup de commentaire a etait fait et ça va continuer. Parce que maintemant il y a trop de desinformations. L'organisation qui a cette acte de terrore vient de des racine d'El Kaide et qui a un lien avec ISIL ou une organisation du terrore similaire probablement.
Les Turcs a fait des commentaires comme "C'est une complot aux musulmans". Ces type d'explications deviennet une habitude dans notre pays.

Trois Questionnes

Apres ce type d'evenement, les premiers phrase doit avoir une liens avec "le complot"?
Il faut commencer a la deuxieme phrase avec le mot "mais"?
Pourqoui il y a une situation defensive?
Personne est exempt

Apres cet attaque, la situation des immigires et des etranger qui vivent en Europe va devient plus difficile et la peur contre l'islamafobie devient plus fort et peut etre les etranger va disqualifié de la société.
Mais, quand on regarde a la grande image, on ne peut pas eleminer le danger d'ISIL et El Kaide en Afrique. ISIL n'est pas une fiction, c'est une réalité.  La réalité se propage avec les participation en Europe et les support qui viennet en Iraq et en Syrie. Tous le  monde peut utiliser cet organisation pour son propre intéret mais c'est pas notre sujet.
Le sujet essentiel est permettre a un jihat incontrolé, debauchér aux passager qui viennent de l'Europe, de la Tunusie, de la Pakistan, de la Tchétchénie, de la Turquie et de la Libye sur l'autobane du jihat.

C'est un nouveau cas si les protestants sont des membres d'ISIL

Quand les europeen avait vue les images du "copage des tetes" , ils ont compris le danger de la retourne du jihat. car les membres d'ISIL ont appris luter et tuer. ISIL ont des organisation aux pays europeens surplus. C'est un nouveau cas si les protestants sont des membres d'ISIL. Maintnant, il sont des professionals. personne ne doit pas suprisser leurs attitudes tranquils. 
Les membres de l'information de Pakistan qui ont enseigé avec Taliban pendant la guerre froide avaient dit:" El Kaide doit arreter en Syrie ou il vont se propager a la tous region. Tous le monde doit etre attentif, inclus la Turquie".

Mépriser Le Jihat

Pas seulemnet en Syrie, en Afrique, a Magrip, il y a des organisation similaire et ça devient un sujet qu'on ne peut pas expliquer avec la pauvreté. 
Il faut discuter les dimensions sociologiques du sujet. Mais premierment, on doit prendre des caution serieuses contre le jihat, on ne le doit pas mepriser et tolérer.
Apres cette attaque, le plupart des pays doit reviser leur politique sur la Syrie


Büyük resim: IŞİD bir kurgu değil, realite

Paris’te Charlie Hebdo dergisindeki katliam sonrası doğal olarak binlerce farklı yorum yapıldı, yapılacak. Çünkü bazı şeyler bilinse de (saldırganların kimliği vb.) henüz örgüt, bağlantı konusunda farklı bilgiler var. Muhtemelen El Kaide kökünden gelen, IŞID ve benzeri bir yapılanmanın uzantısı çıkacak.
Memleketimizde yapılan yorumlarda ihtimallerden çok Ortadoğu’nun en belirgin alışkanlığı ‘her şeyi komployla açıklama’ tavrı Paris katliamında da kendini gösterdi.

Üç soru

Böylesi bir olayda kurulacak ilk cümle komployla bağlantılı mı olmalı?
İkinci cümleyi kurarken araya ‘ama’ kelimesini ekleyip gerekçe üretmek  zorunlu mu?
Neden bir defansif bir durum söz konusu?

Kimse muaf değil

Bu saldırı sonrasında Avrupa’daki göçmen ve yabancıların durumunun zorlaşması ve katliamın İslamafobiklerin ekmeğine yağ sürmesi tabii ki söz konusu olacak. Avrupa’da yabancıların maruz kaldığı, dışlanma vb. tepkisellikle bu tür eylemler yönelenlerin olduğu ortaya atılacak.
Lakin, resmin bütününe baktığımızda Suriye’den başlayarak Afrika coğrafyasına yayılan IŞİD ve El Kaide olgusunu görmezden gelemeyiz. IŞİD bir kurgu değil realite.  Avrupa’dan katılımlar, Irak ve Suriye’deki desteklerle birlikte artık bu realite giderek yayılmakta. Böylesi bir yapıyı bir noktadan sonra herkes kendi çıkarı için de kullanabilir, yönlendirebilir ama konu bu değil.
Konu, Esad’ı devirme uğruna kontrolsüz ve denetimsiz bir cihatçı akınına göz yummak, cihat otobanında, Avrupa’dan, Libya’dan, Tunus’tan, Pakistan’dan, Çeçenistan’dan, Türkiye’den gelen herkese yol vermekle ilgili.

Saldırganlar IŞİD üyeleriyse yeni bir olgu bu

Avrupa ne zaman ki ‘kafa kesme’ görüntüleriyle yüzleşti o vakit Suriye’de palazlanan cihatçıların geri dönmesinin tehlikelerini konuşmaya başladı. Çünkü IŞİD bünyesindekiler savaşmayı ve öldürmeyi öğrendi. Artık kendi ülkelerinde hücreleri var.
Paris’teki saldırganlar IŞİD üyeleriyse yeni bir olgu bu. Ayrıca profesyoneller artık. Paris saldırısındaki rahat tavırları kimseyi şaşırtmasın.
Tekrar olacak ama yinelemekte yarar var. İki yıl önce Pakistan istihbaratından Soğuk Savaş döneminde Taliban’ı eğiten bir yetkili şöyle demişti: “El Kaide ya Suriye’de durdurulur ya da tüm bölgeye yayılır. Türkiye dahil herkes dikkat etsin.”

Cihatçıları hafife almak

Tabii ki sadece Suriye değil, Afrika’da, Magrip’te  benzer yapılanmalar söz konusu. Ve artık sadece unutulmuşluk ve yoksullukla da açıklanmayacak bir durum söz konusu.
Konun birçok sosyolojik boyutu var ve tartışmak gerekiyor.
Ancak öncelikle yapılması gereken bu cihatçı akımlara karşı ciddi tedbirler alınması, küçümsenmemesi, hafife alınmaması, hoş görülmemesi.
Çünkü IŞİD tarzı yapılanmaları ciddiye almayanlar ya da geçici bir heves olarak görenler, cihatçılar için uygun altyapıyı hazırlıyor.
Tabii ki bu saldırı sonrası birçok ülke, bir bataklık haline gelen Suriye politikasının yeniden gözden geçirmek, revize etmek durumunda artık.