XETA KOBANÊ Û HELEBÊ: NE ESAD NE JÎ MUXALEFET

Mete Çubukçu 

Werger/Çeviri: Azad ZAL (azadzal@hotmail.com)

Li Sûriyeyê şerekî navxweyî yê bêdawî û bêhêvî didome. Qad “qada gurgan” a wehşî ye û her tiştên li ser navê mirovahî dîrokê dide pêşiya xwe û xira dike dibe. Li holê şoreş tune ye. Mixabin ji wan armancên ku di destpêkê de hebûn jî dûr ketine. 

Di vê de para rejima Esad gelek e. Para din jî ya wan ên ku ji xwe re dibêjin muxalefetê ye. Li ber vê îqlîma hane êdî rêxisteneke wehşî ya bi navê DAIŞê heye. 

Van rojan em li ser diaxivin. Bi salan e sûriyeyîyên ku di bin zora rejime de bûn li hember Esad tekoşîn didan, li dû Sûriyeyeke bê Esad bûn. Ew niha tev bêhêvî ne. Hinek ji wan hatine kuştin, yên din jî reviyane yan jî ji nava raperînê hatine derxistin. Berî her tim ji derveyê dûrbûn. Niha jî dûrî muxalefetê ne jî. Gotina aktivîstekî muxalifê rejimê; “Ew tu caran nefikirîne ku ew ê bikevine vê rewşê” vê rastiyê tesdîq dike.

Rojnamevana Îtalî Francesca Bori 2 sal in ku li Helebê dijî. Di axaftina navbera min û wê de rewşa Helebê wiha vegotibû; “Berê min muxalefetê kiribû sê beş; alîgirên Esad, serhildêr û Îslamiyên radîkal… Lê ez di vê dabeşkirinê de xelet bûme. Aliyê çaran jî Sûriyeyê hene. Ew bê xwedî ne. Li Sûriyeyê tu bi kî re biaxivî biaxive, dixwazî bila alîgirê Esad be, dixwazî bila alîgirê serhildêran be, tu kes tu aliyekî naparêze. Hêviyên ku ji her du aliyan jî birîne, baweriya wan şikiyaye. Ji ber ku her kes bi tenê dixwaze li jiyanê bimîne.”

Kesê ku dest dirêjî qada xwîndar a li Suriyeyê nekiribe nemaye. Digel tiştên ku rejimê kiriye, ew ên ku bi ser Suriyê de dagirtine û di ser Sûriyeyê de polîtîkaya hawîrdor diyar dikin, ew ên ku ji welatên dûr hatine û dixwazin bibin mudaxilê herêmê ya jî yên ku qet guh nadinê. Ji rastê ber bi çepê ve yan jî ji mezinbûnê ber bi biçûkbûnê ve rêzkirina vanan ne pêwist e. Ji lew re her kes vana nas dike. Ji ber vê jî ew pêşniyaza ku tê gotin; “Bila qedera Sûriyeyê ji aliyê Sûriyeyîyan ve bê diyarkirin” çi qas rasteqîn e ne diyar e. 

Ew ê ku daketina nava “sînorên” rejimê, beşek ji wan ji bo piştgiriyê didin Esad ne li wê ne, ji bo ku li jiyanê bibînin li wê derê ne. Wekî din tiştên ku bikin tune ne. Bi tenê Elewî nîn in, Sunî jî, Xiristiyan jî, Durzî jî  di nava wan de ne.

Bombayên bermîlî li herêmên ku di destên muxalefetê de ne tê barandin. Ew ê ku li wan herêman dimînin yan jî li wan herêman asteng mane ji bo ku hêvîkî wan ji muxalefetê heye ne li wê ne; ji bo ku ji rejima Esad ditirsin û ji muxalifên li wê herêmê alîkarî digirin û li wir zikê xwe têr dikin loma li wê derê ne. Tê gotin ku li Helebê ava baranê tê vexwarin, pelên dar û beran têne xwarin.

Muxalefeta Sûriyeyê bi qasî ku li derve tê nîqaşkirin, li hûndir ew qas nayê nîqaşkirin. Ji ber ku baweriya mirovan ji vê şikiyaye. Ango, “muxalefeta nerm” a ku nayê zanîn tê çi wateyê jî hêvî nade.

Gelo Artêşa Sûreyeya Azad (ASA) hê heye yan na? Çima serleşkerên ASAyê ne nava Sûriyê li qadê nîn in, li ber sînor in, car carina diçin qada şer? Ew muxalefeta Sûriyeyê ya sivîl kî ye? Kî nûnertiya vê avaniyê dike? Di qadê hêza leşkerî heye? Kesên ku ji bo van pirsan bersivên hebin hene gelo?

Muxalefeta çekdar a Sûriyeyê piranî li aliyê hêzdaran e; bi zorê ya jî bi dilxwazî ketiye bin fermana DAIŞê. DAIŞ bi tenê rêxistineke terorîst nîn e, di heman demê de li ser zemînekê dimeşe û li mirovan bandor dike. Ev avanî ji holê rabe jî dê bandor û têgihiştina wê gelek demdirêj dewam bike. 

Muxalefeta çekdar, wekî Nusra, Eniya Îslamî a Selefî, Tevgera Hezmê, Tugayên Tewhîdê yên ku Tirkiye û Qatar piştgiriyê dide wan, Şoreşgerên Raqqayê, Şems-ulŞimal û mirov dikare van navan li dû hev rêz bike. Bi dehan yên din jî mirov dikare rêz bike. Ev tevger û rêxistin li hember kî şer dikin?

Di dewsa ku bi Esad re şer bikin, ew bi hev re şer dikin, li gorî rojeva welatê xwe naçin, li gorî rojeva welatên din dimeşin. Ew artêşeke wisa ne ku dixwazin di derveyê sînorên Sûriyeyê de bibin artêşa Sûriyeyê. Bi van avanî û rêxistinan mirov heta kêderê dikare bimeşe?

Yekîtiyeke hinek berbiçav ya bi navê Tevgera Volkana Firatê ye. Ev yekîtî di nava YPG û ASAyê de ye. Sembolîk e, biçûk e lê ji bo dahatûyê nûvaze ye. Ji lew re rasterast bi dijberên xwe re şer dikin.

Pêşniyaza nûnerê Nêteweyên Yekbûyê (NY) De Mistura heye: “Cemidandina rewşê.” Dixwaze bibêje ku ‘bila her kes rewşa xwe biparêze û bila merhaleyeke nû dest pê bike û hevdîtin pêk werin.’ Ne mumkun e ku ev pêşniyaz bê pejirandin. Ev pêşniyaz dê destê Esad xurt bike. Jixwe pirsgirêk ji çûyîna DAIŞ ya jî Esad zêdetir, kîjan pêşî kîjan paşî ye.

Herêmên ku ji trafîka hewayî re qedexe ne, bernameyên perwerde û çekgirêdan çi qas ew ê bi kêr bê ne diyar e. Tev jî ne diyar in. Hûn ê kî perwerde bikin, hûn ê çek bidin kî? Piştî ku we perwerde kir, kî dikare ewle bibe ku çend roj şûn de ev nebin mafya, ya jî neçin beşdarî DAIŞê nebin? Formula perwerde bike û çek girê bide, li welatên ku têne perwerdekirin bi navê “sendroma Peşawerê” heye. Qetlîama Dibistanê ya Peşawerê hê nû ye.

Gelê Sûriyeyê di hêwirzeya bêhêviyê de ber bi çaleke kûr ve gêr dibe. Bombebarandina Amerîka ew ê bibe çare gelo, ew ê zor bide rejima Esad yan jî ew ê pişta wê bide erdê yan na?

Û van rojên dawîn pirsekê pir tê pirsîn: “Çima ne Heleb, Kobanê?”

Hem Kobanê hem jî Heleb heman tekoşînê heq dike. Tiştên ku di derbarê Helebê de tê gotin gelek tirsnak e. Bi rastî jî Heleb wekî bajareke ku di Şerê Dinyayê yê Duyemîn de hatiye dorpêşkirin e. Bêhêvîtî û jibîrvebûnê tîne bîra mirov.

Wateya danberheviya her du bajaran tune ye. Ya jî yekî ji yê din pêşdetir bigire watedar nîn e.

MISIR “DERSLERİ” VE TUNUS

25.10.2014

Tunus’ta yapılan seçimleri sonucunda laik, liberal ve milliyetçi kesimlerin oylarını alan Sibsi’nin cumhurbaşkanı seçilmesi ile Tunus Arap ayaklanmalarının tek ve görece başarılı örneği olarak öne çıkıyor.

Arap ayaklanmaları karakter olarak farklı toplumsal kesimlerin ortak talepleri üzerine kurulan, yazılmamış toplumsal mutabakatlar çerçevesinde başlayan özgün bir durumdu.

Bu özgün durum birlikte yola çıkan, mutabakatı oluşturan taraflardan güçlü olanın, tıpkı Mısır’daki gibi, alanı hızla terk edip kendi yolunu çizmesi, çoğunluk olmanın avantajı ile uzlaşma zemininden hızla uzaklaşması ilk çatlağını vermişti.

Genel itibariyle ayaklanmanın ruhu zedelendiği gibi ileriye yönelik bir ‘çoğulcu’ demokrasi denemesini de akamete uğrattı.

Mısır darbesi ve Libya iç savaşı Tunus için önemli bir örneklerden. Çünkü Mısır darbesi ülkeyi başlangıca döndürdü. Mısır’da seçilmiş bir cumhurbaşkanı devrildi.

İhvan hareketinin çok hızlı bir biçimde her şeyi kontrol atlına alma istemi, yola çıktığı diğer kesimlerle birlikte oluşturduğu ve ayaklanmanın dinamiğini oluşturan ortak talepleri göz ardı edilmesi, sadece çoğunlukçu yaklaşımın savunulması geniş cepheyi böldü, darbecilerin işini kolaylaştırdı.

Darbe hem Müslüman Kardeşleri iktidardan devirdi hem de Tahrir ayaklanması ile farklı tahayyüllüler kuran diğer kesimleri de Mübarek dönemini aratır hale getirdi (tabii ki darbeyi destekleyen ve Mübarek dönemini savunulardan söz etmiyoruz burada).Yani darbeciler bir taşla iki kuş vurulmuştu.

Libya ise sonunun nereye varacağı belli olmayan bir iç savaşa doğru gidiyor. Seçimle gelen bir hükümet, seçimi tanımayan bir başka hükümet, iki parlamento ve bolca askeri yapı söz konusu. Hükümetlerden birisi Trablus’ta diğeri Derne’de. Bu ikili yapı anlaşsa bile ileriye yönelik bir istikrarın kurulması mümkün değil. Arıca Libya’da El Kaide tarzı yapılar cirit atıyor.

Bu iki ülkedeki gelişmeler Tunus için bir işaret fişeği niteliğindeydi. Ancak asıl önemlisi Mısır örneği oldu.  

Ayrıca Tunus’taki toplumsal mücadelede ülkenin güçlü siyaseti hareketi İslamcı Nahda’nın, ilk seçimlerden birinci, 2014 seçimlerinde ikinci parti olarak çıkmasına rağmen kendi dayatmadı. Diğer seslere de kulak vermek zorunda kalarak ortak bir çıkış noktası arayarak, ülkeyi giderek keskinleşen bir mücadele alanı yapma yerine,  gelişmeleri zamana bıraktı ve ortak mutabakatlara uymayı taahhüt ederek bugünlere gelindi. Tabii ki bu sadece Nahda’nın iyi niyeti ve uzlaşmacı tavrından değil diğer siyasi hareketlerin mücadeleleri sonucu ortaya çıktı.  

Oysa Nahda’da kendini dayatabilir ve sandıktaki çoğunluk yapısıyla iktidarı elinde tutabilirdi. Ama Arap ayaklanmaları çıkış noktası itibariyle böyle bir hedefi amaçlamıyordu ve etraftaki örnekler de iç açıcı değildi. Bu nedenle Tunus’ta geçiş sürecinde Nahda ve laik, sol milliyetçi partilerin en azından şimdilik demokratik bir olgunlukla hareket ettiğini söylenebilir. Tunusu’un kendine özgü toplumsal yapısı, güçlü sendikal hareketleri de unutmamak gerek. İleride Nahda’nın nasıl bir politik yolda ilerleyeceğini bilmekse güç.

Mısır ve Libya’dan ders alan, ayaklanmaları sürecinin görece başarı örneği olarak Tunus önümüzde duruyor. Burada temel espri ise çoğunlukçuluk üzerinden kendini dayatmamak ve “akıl veren” bölge ülkelerine dikkat etmek.

Suriyelilerin çaresizliği ya da ne Esad ne muhalefet

24.10.2014

Suriye'de umutsuz, sonu belirsiz bir iç savaş sürüyor. Tam anlamıyla yıkıma giden, insani, tarihi hiçbir değerin ayakta kalmamacasına devam eden vahşi bir “kurtlar sofrası”. Ortada devrim filan yok, başlangıçtaki amaçların da maalesef çok uzağında.

Bunda Esad rejiminin payı çok büyük, diğer pay da muhalifler olarak bilinen kendinden menkul yapıya ait. Şimdi de IŞİD gibi vahşi bir örgüt var artık bu ikilinin yanında.

Bugünlerde konuştuğumuz, rejimin baskısı altında yıllarca mücadele veren, ayaklanmanın başında Esadsız bir Suriye için yola çıkan Suriyelilerin hepsi umutsuz. Bir kısmı öldürülmüş, diğerleri ya kaçmış ya da ayaklanmanın dışına itilmişler. Eskiden rejimin hep uzağındaydılar şimdi muhalefetin de uzağındalar. Rejim muhalifi bir aktivistin tanımıyla "böyle bir duruma düşeceklerini hayal bile" edemiyorlar.

2 yıldır Halep’te yaşayan İtalyan gazeteci Francesca Bori konuşmamızda şöyle tanımlamıştı Halep’teki durumu: “ Daha önce, Esad yanlıları, isyancılar ve radikal İslamcılar diye 3’e ayırmıştım onları ama yanılıyormuşum. Bir de Suriyeliler var dördüncü taraf olarak. Sahipsiz olanlar onlar. Suriye’de Esad’ın veya isyancıların yanında olsun, kiminle konuşursanız konuşun kimse gerçek anlamda bir tarafı savunmuyor, iki tarafa da inançlarını yitirmişler.  Çünkü, herkes sadece hayatta kalmaya çalışıyor.”

Suriye'deki kanlı sofraya elini atmayan neredeyse kalmadı. Rejimin yaptıklarının yanı sıra, arsızca Suriye’nin üzerine çullanan, Suriye üzerinden çevre ve bölge politikası oluşturmaya çalışanlar, uzak diyarlardan gelerek bölgeye müdahale eden ya da umursamayanlar. Sağdan sola ya da büyükten küçüğe saymaya gerek yok bunları. Zaten herkes biliyor artık.

Bu nedenle “Suriye’nin kaderini Suriyelilerin belirlemesi” önermesi ne kadar gerçekçi belli değil.

Rejimin “sınırlarına” kaçanların belli bir bölümü, Esad’ı destekledikleri için değil hayatta kalmak için oradalar. Yapacak başka şeyleri yok. Sadece Aleviler de değil, Sünniler, Hristiyanlar, Dürziler de var aralarında.

Muhalif bölgelerinde bulunanların başına varil bombaları yağdırılıyor. O bölgede kalan/sıkışanlar muhaliflerden medet umduklarından değil, Esad rejiminden korktukları ve o bölgedeki muhaliflerden çeşitli yardımlar alabildikleri için  doyurabildikleri için oradalar. Halep’te yağmur suyu içenler, yaprak yiyenlerden söz ediliyor.

Suriye muhalefeti Suriye dışında olduğu kadar içinde tartışılmıyor. Çünkü insanların bu konudaki inançları kırılmış. Yani ne anlama geldiği belli olmayan “ılımlı muhalefet” de onlara umut vermiyor.

Örneğin, ÖSO diye bir yapı hala var mı? Neden ÖSO komutanları Suriye'de alanda değil de sınırın diğer yanında; ara sıra savaş alanına gidiyor. Suriye muhalefeti denilen sivil yapıyı kim, bu yapı kimi temsil ediyor? Alanda askeri gücü var mı? Bu sorulara yanıtını olanlar var mı?  

Silahlı muhalefetin önemli bölümü güçlüden yana duruyor; zorunluluktan ya da isteyerek IŞİD’e biat etmiş durumda.  Tabii ki IŞİD sadece bir terör yapısı değil aynı zamanda ciddi bir zemin üzerinden yürüyerek insanları etkileyen bir yapı. Bu üst yapı ortadan kalksa bile IŞİD benzeri anlayışın etkisi uzun süre devam edecek.

Silahlı muhalefet, örneğin Nusra, Selefi İslami Cephe, Hazm Hareketi, Türkiye-Katar destekli Tevhid Tugayları , Rakka Devrimcileri, Şemsül Şimal. Bu adları uzatabilir, onlarca daha sayabiliriz. Bu yapılar kime karşı savaşıyor?

Alanda birbirini yiyen, Esad'la savaşmak yerine kendi aralarında kapışan, kendi gündemleri değil başka ülkelerin gündemi üzerinden yürüyen, Suriye sınırları dışında ordu olmaya çalışanlarla nereye kadar gidilebilir ki?

YPG-ÖSO ittifakının sonucu Fırat Volkanı hareketi en elle tutulur birliktelik; küçük, sembolik ama ileriye yönelik bir işbirliğinin nüvesi. Çünkü somut olarak karşısındakilerle savaşıyorlar.

BM Temsilcisi De Mistura'nın bir önerisi var: Durumu dondurmak. Demek istediği ‘herkes pozisyonunu korusun ve yeni bir aşamaya geçilip görüşmeler başlasın.’ Öneri pek kabul edilebilir gibi değil. Esad’ın elini güçlendirir. Zaten sorun IŞİD ya da Esad’ın gitmesi tartışmasından çok, öncelik sırasından  kaynaklanıyor.

Uçuşa yasak bölgeler, eğit donat programları ne kadar tutar belli değil. Hepsinin ucu açık. Kimi eğitip donatacaksınız? Eğiteceğiniz kişiler birkaç gün sonra mafyalaşmama, Nusra, ya da IŞID'a katılmama garantisi var mı?  Eğit-donat formülü ile muhaliflerin eğitildikleri ülkeleri Peşaver sendromu diye bir şey var. Ve tabii ki Peşaver’deki okul katliamı çok taze.

Suriye halkı umutsuzluk girdabında derin bir çukura yuvarlanmaya devam ediyor. Amerikan bombardımanı çare olur mu? Esad rejimini zorlar, belini büktürür.

Ve son günlerde çokça sorulardan biri: Neden Halep değil de Kobane?  

Hem Kobane hem de Halep aynı mücadeleyi hak ediyor. Halep konusunda anlatılanlar korkunç ve Halep gerçekten 2. dünya savaşının kuşatma kentlerini, umutsuzluk ve unutulmuşluğu hatırlatıyor.

Bu iki kenti birbiriyle yarıştırmak anlamsız. Ya da birini ötekisine tercih etmek.

السلام

Mustafa Shahin'in tercümesiyle 

   Mete Çubukçu مته تشوبوكتشو

نعود دائماً إلى نفس السؤال: في أية مرحلة نحن في مفاوضات السلام؟ لم تعد الاجابة صعبة جداً, ليس أسوأ من البارحة أو أفضل من اليوم. هذا يعني أن المفاوضات تراوح مكانها. ولكن حتى لو لم تكن هناك تطورات في المفاوضات فإنه لن تكون هناك أيضاً عودة إلى الوراء.

طرفا المفاوضات منذ بدايتها يستخدمان مبدأ: "لنعط أقل ما يمكن أعطاءه" أو "لنحصل على أكثر ما يمكن الحصول عليه" .

السبب هو وجود "مشكلة ثقة" بين الطرفين.

هناك أربع مواد تتضمن ستون بنداً قدمها أوجلان, والدولة على علم بهذه البنود, ويستحيل عدم معرفتها ذلك. والحكومة لا تدلي بتصريح "لا توجد بنود" بل تقول بأنها "لم تدرسها بعد". حتى لو لم تدرس الحكومة البنود فإن المصالحة متوقفة على المادة الرابعة.

لأن المواد الثلاث الأولى مثل تحويل تركيا والشرق الأوسط إلى دول ديمقراطية وتبديل الدستور وتعريف جديد للمواطنة وحتى احتمالية إضافة الكثير من البنود يعتبر أمراً يمكن البحث فيه.

المهم هو معرفة ماذا ومتى سيحصل, وكيفية ذلك يتدرج في المادة الرابعة وهو قسم إجراءات التنفيذ. ويؤكد أوجلان في قوله "إن بدأت المفاوضات بشكل رسمي فإني أضمن إيصال الطرفين خلال 4-5 أشهر إلى الحل". أي, هناك شرط أساسي وهو: "رسمية المفاوضات السارية" أي الموافقة عليه من قبل مجلس الشعب/البرلمان.

وكما يبدو بأن الحكومة أخذت تدابير مسبقة لسير مفاوضات السلام, ولكن لا تبدو الشروط مواكبة لبدء المفاوضات. مازلنا في مرحلة الانتقال إلى المفاوضات.

وخلاصة الأمر أن الانتقال إلى مرحلة المفاوضات الحقيقية ما زالت في مرحلة عدم الثقة والشكوك. والأهم من الثقة والشكوك المتبادلة أن سير المفاوضات لا تقف على أشخاص أو حكومات.

وأهم نقطة حساسة وخطيرة في الفترة الأخيرة هي "النظام العام" وهو أسم على مسمى لأن "النظام الجديد" كانت في مرحلة لم تكن في الحسبان أبداً.

الحكومة من جهة تقول للحركة السياسية الكردية KSH  "أنهوا مؤسساتكم في المدن ولن يبقَ هناك مشكلة أو خلاف في النظام العام". فترد الحركة السياسية الكردية KSH  بإصرار"الأمر الذي يحتاجه النظام العام هو ديمقراطية النظام العام لا أكثر".

لم يعد هناك احتمال للحرب على الجبال.

ولكن يجب الأخذ في الحسبان أهمية المدن. لأن إتحاد المجتمعات الكردستانية كما هي مسيطرة على الجبال قوية في المدن أيضاً, وتكمن المشكلة المعقدة في هذه النقطة.

إتحاد المجتمعات (أعتقد المنظومات) الكردستانية لا تريد ترك السلاح بلا ثمن.

ولكن يبدو بأن مفاوضات عملية السلام لن تتقدم كثيراً لافتقارها إلى تصاريح رسمية وموقعة من قبل الحكومة بحيث تشمل الحكومات القادمة. ولأن ذلك يتعارض خلافاً لمفهوم المفاوضات.

البنود التي تتضمن الحكم الذاتي الديمقراطي غير واضحة في الوقت الراهن, وخاصة قيلت أنه لا توجد. والأهم من كل ذلك أن هذه العملية لوحدها لا تفيد بشيء.

قد يحصل نقاش وجدال أكثر لو كان الموضوع يخص حدود الانتخابات التي تتمثل باجتياز نسبة عشرة بالمئة, ولكن واضح بأن هذا الأمر ليس مهماً في الوقت الراهن. الهدنة لا تستمر بخطوات بسيطة وصغيرة جداً.

كما ذكرناها مسبقاً "مشكلة الثقة" تبقى هي المسيطرة. رأي الحركة السياسية الكردية "الحكومة تحاول أن تكسب الوقت إلى أن تصل إلى الانتخابات, هل سيتم إعادة ذلك من جديد؟

لن يهاجم أحدٌ بالسلاح دون أسباب, ولكن يبدو بأن الحركة السياسية الكردية لن تترك السلاح حتى لو لم يحصل ذلك .

هل الكوب مليئٌ أم فارغ؟

يبين سري ثريا أوندر Sırrı Süreyya Önder ذلك "الكوب من الكرتون ولا يظهر عمقه".

وفي النهاية يتبين لنا بأن الطرفان يعيشان حالة من التوتر وعدم الثقة بالطرف الآخر وستكون 

المفاوضات تحت رقابة الطرفين. 

Têgihiştina li Başûrê Kurdistanê: Dema ku DAIŞ hat Tirkiye tune bû!

METE ÇUBUKÇU

Çeviri: Azad ZAL

Piştî êrîşên DAIŞê rewşeke nû li herêmê peyda bû. Serdana serokwezîr Davutoglu hem ji bo hikûmeta navendî (Bexda) û hem jî ji bo Rêveberiya Herêma Kurdistanê mirov dikare wekî ‘lêveger’eke nûbûnê bibîne. Ango, ji bo rêveberiya navendî (Bexda) motîvasyoneke ji bo destpêkê dixuyê, lê ziyareta wî (Davutoglu) ya Hewlêrê cudatir e.

Gelo ew ê di navbera Hewlêr û Bexdayê de gelek tişt biguherin? Ez ji vê yekê biguman im. Li Iraqê Erebên Sunî û Şiî di nava xwe de û di nava wan û Kurdan de pevremayîna bi tenê li ser aboriyê, ji bo demdirêjiya dahatuyê berhewa ye. Ew ê li derekê biqete. Jixwe tiştê ku wan bi hev re dihêle zêdeyê budçeyê tu tişt nemaye.

Em rewşa Bexdayê wekî mijar ji bo nivîseke din bihêlin û dîsa vegerin ser Hewlêrê.

Berî DAIŞê û piştî DAIŞê

Dema ku mirov ji aliyê Hewlêrê de lê binêre li Iraqê ji bo Gelê Kurd û Rêveberiya Herêma Kurdistanê rewş wiha ye; êdî mesele berî meha Pûşperê û piştî wê, ya jî berî DAIŞê û piştî DAIŞê ye.

Ji aliyê Tirkiyeyê ve her çi qas zêde neyê hîskirin jî (neyê xemkirin jî) dema ku DAIŞê xwe gihand ber deriyên Hewlêrê ji bo Kurdên Iraqê êdî ev bû wekî mîlad.

Divê em bibêjin ku meseleya DAIŞê ji bo Kurdên Iraqê meseleya heyînê ye. Her wekî ku li Kobanê jî heman rewş heye. Ango wekî ku ji aliyê Tirkiyê ve xuya dibe nîn e. Jixwe ew jî dikin nakin nêzikahiya Tirkiyê ya li ser vê mijarê fam nakin.

Têgihiştina kolanê: Tirkiyeyê me bitenê hişt

Dema ku DAIŞ nêzî Hewlêrê bû, Rêveberiya Herêma Kurdistanê (RHK) li hêviyê bû ku Tirkiye demlidest piştgiriyê bide, lê ev bi awayeke tatmînkar nehat dayîn. Rêveberiya Herêma Kurdistanê her çi qas gazincbar be jî bi daxuyanî û peyamên nerm û dîplomatîk derbas dikir, lê ev nermî û nêzikahiyên dîplomatîk li kolanê nayê dîtin. Li kolanê têgihiştin ev e: Tirkiye me bi tenê hişt, dema ku pêwistî pê hebû bi hewara me nehat.

Tirkiyeyê jî daxuyanî da û got ku ji xuleka pêşîn de em bi RHK re di nava pêwendiyan de bûn. Ev rast e, lê raya giştî li wê demê mêze dike, wê demê Tirkiye piştgiriyeke berbiçav nedabû. Ango RHK li hêviya piştgiriya leşkerî bû.

RHK ji aliyê Tirkiyê ve têdigihîjê ku rewşa rehîneyan destê wê girê dide, lê… Teferûat di vê “lê” de ye…

ÇETELEYA DAIŞê

Ji lew re gelê Kurd ê Iraqê (Ji bo Kurdên Rojava jî heman tişt derbasdar e.) mesela DAIŞê wekî mîladekê ye û dibêje; ‘di vê demê de kî li pişta kî be, dertê meydanê û hesabê wê tê kirin’.

Wekî nimûne, her çi qas niyeta Îranê cuda be jî, ji herêmê re şandina çekan, heta şandina leşkeran ji aliyê tu kesê ve nayê jibîrkirin. Wisa xwiya ye ku bîreweriya dîrokî jî ew ê ji bîr neke. Ya jî ji aliyê welatekê weke Albenyayê û 60 welatan ve alîkariya berbiçav û gelek jê pişgiriya leşekerî hate kirin. Hinek jê sembolîk bin jî ji aliyê gel ve girîng tê dîtin.

Helwesta Tirkiyeyê mijara rexneyê ye

Têgihiştina ku Tirkiye dereng ketiye û rexneyên tevgerên siyasî ê Kurdan zorê daye RHK, ango zorê daye Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) ya ku di bin serokatiya Mesud Barzanî de ye, heta wekî kozekê li hember hatiye bikaranîn.

Kurt û Kurmanciya wê ev e: “Binêrin, we pişta xwe da Tirkiyeyê, di dema herî zor û xirab de we nêzikahiya wê dît.” Tê gotin ku li Hewlêrê di nava rêveberiyê de li ser têkiliyên bi Tirkiyê re dubendî hene. Ev kî ne jixwe tê texmînkirin…

Di dema ziyareta Davutoglu de Tirkiye, piştgiriya xwe ya ji bo RHKê nîşan da. Heta berê ji bo Kerkûkê behsa ‘xetên sor’ dihate kirin, heman tişt ji bo Herêma Kurdistanê jî hate gotin. Em li vir kevaneyekê vekin: Ji bo Tirkiyeyê ‘Xetên sor’ ên ji bo Kerkûkê û mudaxeleya li ser Kerkûkê êdî li holê nemane.

Paşdexisitan Kurdan zehmet e

Piştî êrîşa DAIŞê êdî Kerkûk di destê Kurdan de ye, û wisa dixwiyê ku ew ê wisa jî bimîne. Me eniyên herêmê dît. Rêveberiya Herêma Kurdistanê ew ê ji pozîsyona xwe ya derdora Kerkûk û Mûsulê paşve venekişê, ango ew ê ji herêmên ku bi dest xistiye dernekeve.

Niha Leşkerê Tirk, ji bo çekdariyê pêşmergeyan perwerde dike. Ji bo Kobanê di navbera Tirkiye û RHKê de ‘peymana korîdorê’ didome. Tê gotin ku ‘Ji bo Tirkiyê sînorên Kurdistanê zor girîng e’.

Pirsgirêka baweriyê

Her wisa be jî, ji bo mirovên kolanê li Tirkiyê têgihiştina DAIŞê û li Hewlêrê têgihiştina DAIŞê gelek cuda ye. Heta hin kes dibêjin ku Tirkiye vê meselê gelek basît dibîne.

Ev meseleya têgihiştinê girîng e û divê ku bê sererastkirin: Ji ber ku têgihiştina li ser têkiliya Tirkiye û DAIŞê ya li Rojava û ya li Başûrê Kurdistanê heman îdîa ne.

Têkiliya navbera Enqere û Hewlêrê qut nebûye û qut jî nabe. Lê ji niha û bi şûn de ku Kurd gav biavêjin dê çend caran bifikirin hêna ew ê gav biavêjin. Divê ku bawerî ji nû ve saz bibe. Pirsgirêk bawerî ye. Mesele ew e ku di rojên giran de piştgirî ew ê hebe yan tune be.

Xeta û wendakirina demê

Rêveberiya Herêma Kurdistanê di mercên ku hene de, nayê texmînkirin ku ew ê têkiliyên bi Enqerê re biguherin. Petrol ew ê di ser Tirkiyê re here. Wekî din çare tune ye. Lê Tirkiye jî mecbûr e ku di derveyê Rêveberiya Herêma Kurdistanê de bi Bexdayê re ji nû ve têkilî deyne.

Ango, li ser xetayên ku berê çêbûne sererast bikin dixebitin. Ango, dema ku ji dest çûye dîsa dixwazin bi dest bixin. Sedem her çi be jî ev yek nayê gotin.

Dahatuya Iraqê heye gelo?

Baş e, Hewlêr û Bexda xwe nêzî hev didin, da ku krîza aboriyê derbas bikin. Bi tenê bi Enqerê re pêvajo pêş de naçe, vê yekê dibînin û dibêjin çi dibe çi nabe bi Bexdayê re li hev tênê. Sedem jî ev e. RHK ji aliyê aboriyê ve tengijiye, bi tenê bê ku pişta xwe bide Tirkiyeyê ji xwe re li alternatîfan digere û hwd.

Ji ber ku li Iraqê bi Erebên Şiî û Sunî re hêviya dahatuyekê bi pir hindik kesan re heye: Ku Kurd artêşeke xwe ya ku wan biparêze ava bikin, ji bo aboriya xwe jî bikaribin petrolê bifiroşin, ji navendê cudatir bi serê xwe bikaribin bingeha aboriya xwe ava bikin û pêk bînin, ji bo ku serxwebûna xwe diyar bikin ew ê zêde nesekinin.

Dahatuyeke domdar ya di navbera Hewlêr û Bexdayê de tune ye. Ji lew re ew ê rewşa Bexdayê çawa bibe ne diyar e. Ji ber ku di navbera Erebên Şiî û Sunî de dahatuyekê tune ye. Pir hindik kes ji vê dahatuyê bihêvî ne: Ku Kurd artêşeke xwe ya ku wan biparêze ava bikin, ji bo aboriya xwe jî bikaribin petrolê bifiroşin, ji navendê cudatir bi serê xwe bikaribin bingeha aboriya xwe ava bikin û pêk bînin, ji bo ku serxwebûna xwe diyar bikin ew ê zêde nesekinin.

Di vê merhaleyê de RHK divê ku ji aliyê leşkerî, siyasî û aboriyê ve xwe di ber çavan re derbas bike. Her çi qas serxwebûn armanc be jî li herêmê rewş gelek şkestbar û xeternak e.

DAIŞ wekî kaxidê turnusolê ye

Rastiyekê jî derket holê ku li hember tehdîta DAIŞê Kurdên Tirkiyê, yên Suriyê û yên Iraqê her çi qas bi hev re bijîn jî di xala dawîn de ew Kurd bi hev re bin û ew ê hev biparêzin û li hev xwedî derkevin. Li Kobanê û Mexmûrê vê rastiyê derkete pêş çavan.

Di encamê de DAIŞ ji bo her kesê bû wekî kaxidê turnusolê; Ji bo Hewlêrê û Bexdayê û Enqerê û Rojava ev rastî derket meydanê. Kî xwedî helwesteke çawa ye, kî raberî ruyê rastiyê yê tund bû, kî bi sivikayî nêzikê DAIŞê bû û kî nebû derket û ev pirs dê hê dûdirêj bibin.

Ez bi gotineke dostekî xwe yê li Hewlêrê bi dawî bikim: “Ez ji Tirkiyeyê fam nakim. Di derveyê Tirkiyeyê de alternatîfa Rêveberiya Herêma Kurdistanê tune ye. Ma ew ê berê xwe bide Tehranê, ya jî ew ê berê xwe bide Bexdayê? Ev ne mumkun e. Me bi vî awayî tercîha xwe kiriye, lê di meseleya DAIŞê de Tirkiye çima ew qas sivik nêzik dibe nayê fêmkirin. Di serdana dawî de hinek çêbû. Lê dîsa jî Kurdan li ciyekî vê yekê nivisandin.”

İmralı ile Kandil arasında çelişki yok, olsa olsa nüans var

03/12/2014 

diken.com 

METE ÇUBUKÇU

Kamuoyu, süreci ‘çözmek’te zorlanıyor. Çözüm sürecini destekleyen, karşı çıkan, destekleyen ama detaylarda itirazı olanlar, sürece halel gelmemesi için olumsuz noktaları görmezden gelenler, her şeye rağmen kulaklarını yüksek sesle bağıranlara kapatanlar var.

Tabii ki sürecin gidişatını, vadettiği gelecekten çok, durduğu siyasi perspektifin bekası adına günlük siyasete yontmaya çalışanlar da söz konusu. Bir de bu işe, barışın ilkeler temelinde, eşit zeminde, hukuki temelde müzakerelerle yürütülerek kotarılacağına inanıp Türkiye’nin barış ve demokrasiye ihtiyacıyla yola çıkanlar. Tabii ki bu sürece hiç inanmayan ve istemeyenler de mevcut.

Karşılıklı irade önemli ama yetmeyebilir

Her şeye, tüm tartışmalara ve kafa karışıklıklarına rağmen uzun süredir dağda çatışmanın olmaması ciddi şekilde değerlendirilmesi gereken bir konu. Evet, sürecin devamına yönelik karşılıklı bir irade var ve bu önemli. Ama bu irade mevcut haliyle yetmeyebilir.

Nitekim Ortadoğu’nun içinde bulunduğu girdabı düşününce bu iradeyi ileriye taşımak için vakit kaybetmemek gerektiği ortada.

Çözüm sürecini uzattıkça, sorunun ve çözümün uluslararası hale geldiği, Irak Kürdistanı ve Rojava’daki IŞİD’e karşı savaşla birlikte Kürt meselesinin her ülkenin kendi meselesi olmaktan çıktığı da sır değil. Süreç uzadıkça çözümün kendisi de ait olduğu topraklara uzak düşecek gibi.

Çünkü bölgede, farklı ülkelerdeki sorunun çözümü sadece o ülkelerle sınırlı değil; doğrudan bölgedeki gelişmelerle bağlantılı. Her ülke kendi içindeki meseleyi Kürtlerle birlikte çözmeyi başarabilir; ama bu çözümün, bölgede Kürtlerin genel konumundan bağımsız olarak ele alınması giderek zorlaşabilir.

Atlanan cümle

Bu cümlelerin ardından sürecin geldiği noktada HDP heyetinin son İmralı ziyareti sonrası açık kanallardan paylaştığı bilgiler üzerinden bir değerlendirme yapacak olursak, belki birçok kişinin atladığı ya da görmek istemediği bir cümle sanki bundan sonraki gidişatı belirleyecek gibi görünüyor.

Sırrı Süreyya Önder’in Öcalan’dan aktardığı cümle şöyle: “Yine sürecin başlangıcında gerillanın geri çekilme yürüyüşüne değinerek, buna karşın kalekol ve HES yapımlarına odaklanılmasını eleştirdi. Yasal güvence sağlanmadan yaptığı bu çağrılarında yanılgılı olduğunu ve Türkiye halklarına özeleştiri verdiğini açıkladı.”

Öcalan 2013’ün Mart ayındaki Nevroz’da dağlardaki silahlı güçlere geri çekilme ve Türkiye topraklarından çıkma sinyalini verdiği silahsız siyaset çağrısı yapmıştı.

İmralı şimdi, “Buna paralel adımlar atılmadı, ilerlemek istiyorsak somut adımlar gerekir aksi halde yeni bir çekilme çağırısı yok” diyor.

Savaş çağrısı değil, güven eksikliği

Bu sözler belki farklı görüşmelerde ele alınan ama ilk kez bu kadar net olarak telaffuz edilen bir durum. Kastedilen şu: Bundan böyle İmralı’da devletle yapılan görüşmelerde üzerinde mutabık kalınan konularda adım atılmaz, resmi müzakerelere başlanmazsa PKK pozisyonunu koruyacak.

Bir savaş çağrısı değil tabii ki bu. Ancak çözüm, resmi ve yasal düzeyde belli bir aşamaya gelmedikçe, taraflar sözlerinde durmadıkça silahlı güçler de kendi pozisyonlarını koruyacak. Artık tek tarafı adım atılmayacak.

Yani özetle sürecin gidişatını yönelik bir güven eksikliği devam ediyor, verilen sözlerin tutulmadığı havası hakim. Bu PKK için de geçerli tabii ki.

Öcalan ile Kandil arasında çelişki yok

Uzun süredir Kürt siyasi hareketinde belki alçak sesle ama çokça dillendirildiği üzere devletin/hükümetin/görüşmecilerin ‘Kürtleri oyaladığı’ kanısı hâkim. Hükümet cenahında ise Kürt hareketine yönelik ‘Lider bizimle uyumlu davranıyor’ şeklinde özetlenebilecek bir hava var. Öcalan’ın yukarıdaki cümlesi, son dönemlerin moda tabiriyle, bir algı operasyonuna izin verilmeyeceğinin ve durumun ‘iyi-kötü’ meselesi olmadığının işareti.

Öcalan, Kürt siyasi hareketine kontrolü kendisinde olduğunun, Kandil ve Kürt siyasi hareketinin farkı kanatlarından gelen talep ve itirazları da değerlendirdiğinin mesajını veriyor. Bu nedenle Öcalan ile Kandil arasında ‘çelişki’ yok; varmış havası yaratanlar yanılıyor. Ortadoğu’da 30 kusür yıldır ayakta kalan bir yapının İmralı/Kandil gibi ayırımlarla farklı noktalara gitmesi beklenemez.

Savaş PKK’nın pozitif algısını da terse çevirebilir

Üstelik son dönemde Batı nezdinde yeniden değerlendirilen, IŞİD mücadelesinde öne çıkan, yani bir aktör olarak ele alınmaya başlanan PKK çizgisi için bir bölünme şimdilik zor görünüyor.

Diğer açıdan PKK’nın Irak ve Suriye’de YPG ile cephe genişletmesi sonrası, Türkiye’de yeni bir savaşı göze alması da zor. Bir savaş Batı nezdindeki ‘pozitif algıyı‘ da tersine çevirebilir.

Özetle Kandil ile Öcalan arasında uçurum yok, olsa olsa nüans var; son kertede birbirini tamamlayan yapılar bu ikisi. Ancak son karar verici tabii ki Öcalan.

Bu açıdan ‘Kandil kötü Öcalan iyi’ kampanyası da sadece niyet beyanı ve kafa karıştırmadan başka bir şey değil. Öcalan’ın özeleştiri açıklaması tüm bunlara yanıt ve sürecin devamı açısıdan da önemli.

Irak Kürdistanı’ndaki algı: IŞİD geldi, Türkiye yoktu!

24/11/2014 15:32 diken.com 

METE ÇUBUKÇU

Başbakan Davutoğlu’nun Bağdat ve Erbil seferleri, IŞİD nedeniyle bölgede yeni ortaya çıkan durum sonrası, hem merkez hem de Kürt yönetimine yönelik bir ‘tazelenme’ manevrası sayılabilir. İlişkilerin dibe vurduğu merkezi yönetimle yeni bir başlangıcın motivasyonu, Erbil ziyaretinden daha farklı.

Erbil ile Bağdat arasında çok şey değişir mi? Şüpheliyim. Irak’ta Sünni ve Şii Arapları kendi aralarında ve Kürtlerle sadece ekonomik bağlarla bir arada tutmaya çalışmak uzun vadede nafile bir çaba. Bir yerde kopacak. Zaten onları tutan neredeyse bütçe paylaşımı dışında pek bir şey yok gibi.

Bağdat’ı bir başka yazıya bırakıp Erbil’e dönelim.

IŞİD öncesi ve IŞİD sonrası

Fotoğraflar: Reuters

Erbil’den bakınca Irak Kürt halkı ve yönetimi açısından haziran öncesi ve sonrası ya da IŞİD öncesi ve sonrası var.

Türkiye’den çok hisedilmese de (umursanmasa da) IŞİD’in Erbil’in kapısına dayanması Iraklı Kürtler için bir milat.
Ve söyleyelim: IŞİD meselesi Iraklı Kürtler için varoluş meselesi, tıpkı Kobani’de olduğu gibi. Yani Türkiye’den göründüğü gibi değil. Zaten onlar da Türkiye’nin bu konudaki yaklaşımını anlayamıyor.

Sokaktakı algı: Türkiye bizi yalnız bıraktı

IŞİD’in Erbil kapılarına dayandığında Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin (KBY) en hızlı ve somut desteği Türkiye’den beklediği, ama bunun tatmin edici şekilde karşılanmadığı artık bir sır değil. Kürt yönetimi Türkiye’ye sitemkar olmasına rağmen, yönetimin görece yumuşak diplomatik açıklamaları sokaktaki algıya pek yansımamış. Sokaktaki genel algı şu: Türkiye bizi yalnız bıraktı ve gerektği zaman yanımızda olmadı.

Türkiye ise ilk dakikadan itibaren Kürt yönetimiyle temas içinde olduğunu açıkladı. Bu doğru ama kamuoyu o dönem somut bir desteğin sağlanmamış olmasına bakıyor; yani Kürt yönetiminin beklediğ askeri desteği.

Rehineler meselesinin Türkiye’nin elini bağladığını Kürt yönetimi anlayışla karşılıyor ama… Ayrıntı işin amasında.

IŞİD çetelesi

Çünkü Irak Kürt halkı (Rojava Kürtleri için de aynı durum söz konusu) IŞİD meselesinin bir dönüm noktası olduğunu ‘bu dönemde kimin kimin yanında olduğunun çetelesinin tutulduğunu’ söylüyor.

Örneğin, niyeti farklı olsa da İran’ın anında bölgeye silah ve hatta asker indirmesini kimse unutmuyor, tarihsel hafıza da unutacak gibi değil. Ya da aralarında Arnavutluk’un bile olduğu, çoğunun silah desteği sağladığı 60’a yakın ülkenin şu ya da bu şekilde destek bildirmesi, somut yardımda bulunması, bir kısmı sembolik olsa bile, önemseniyor.

Türkiye’nin tavrı eleştiri malzemesi

Türkiye’nin geç hareket ettiği algısı  ve farklı görüşteki Kürt siyasi hareketlerin eleştirileri KBY’ye, daha doğrusu Mesud Barzani’nin liderliğindeki Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) yönetimini de zorlamış, hatta yönetime karşı kullanılan bir koz haline de gelmiş.

Türkçesi şu: “Bakın sırtınızı dayadığınız Türkiye’nin en kritik andaki tavrını gördünüz.” Erbil’de yönetim içinde Türkiye’yle ilişki açısından fikir ayrılıklarından söz ediliyor. Kimler olduğu tahmin edilir tabii ki…

Erbil ziyareti sırasında Türkiye, KBY’ye desteğini gösterdi, hatta bir anlamda eskiden Kerkük için geçerli ‘kırmızı çizgi’ye benzer bir açıklama Irak Kürdistanı için yapıldı. Bir parantez açalım: Kerkük’ün ve Kerkük’e herhangi bir müdahalenin Türkiye için kırmızı çizgi olduğu günler geride kaldı artık.

Kürtlerin geriletilmesi zor

IŞİD saldırısı sonrası Kerkük artık Iraklı Kürtlerin kontrolünde, öyle de kalacak gibi görünüyor. Bölgedeki cepheleri gördük. Kürt yönetiminin Kerkük ve Musul yakınlarındaki pozisyonlarından geri çekilmesi pek olası değil.

Şimdilerde Türk askeri, Peşmerge’ye silah eğitimi veriyor. Kobani’ye yönelik Türkiye ile Kürdistan yönetimi arasındaki‘koridor anlaşması’ devam ediyor. ‘Kürdistan sınırının Türkiye için hayati önemde olduğu’ açıklanıyor.

Güven meselesi

Öyle olsa da sokaktaki insanlar için Türkiye’deki IŞİD algısıyla Erbil’deki algı çok farklı, hatta Türkiye’nin bu konuyu hafife aldığını söyleyenler de var.

Bu algı meselesi önemli ve düzeltilmesi lazım: Çünkü, Rojava’daki algıyla Irak Kürt bölgesindeki Türkiye-IŞİD ilişkisine yönelik iddialar aynı.

Ankara ile Erbil arasında ilişki kopmuş değil, kopması da zor. Ancak, Kürtler, bundan sonra bazı noktalarda adım atarken birkaç kez düşünecek. Güven tazelenmesine ihtiyaçı var. Sorun güven meselesi; zor gününde yanında olup olmama meselesi.

Yanlışlar ve kaybedilen vakit

Kürt yönetiminin varolan koşullarda Ankara’yla ilişkilerinin değişeceği tahmin edilmiyor. Petrolün Türkiye üzerinden gitmesinden başka çare yok ama, Türkiye’nin de Kürt yönetiminden başka Bağdat’la da yeniden ilişki kurma zorunluğu ortada.

Yani yapılan bir önceki yanlışlar tamir edilmeye çalışılıyor. Yani kaybedilen vakit yeniden kazanılmaya çalışılıyor. Nedense bunu söylemekten bile imtina ediliyor.

Irak’ın geleceği var mı?

Hoş, Erbil de Bağdat’a şimdilik yanaşarak ekonomik krizini aşmaya çalışıyor. Sadece Ankara’yla sürecin gitmediğini görerek ve ne olur ne olmaz diyerek Bağdat’la şimdilik anlaşmalarının nedeni de bu. Kürt Yönetimi’nin ekonomik olarak sıkışması, sadece Türkiye’ye dayanmayarak alternatif araması vb.

Çünkü Irak’ta Şii ve Sünni Araplarla bir gelecek olduğunu düşünenlerin sayısı az: Kürtler Kendilerini koruyabilecekleri bir ordu kurup, ekonomiyi yürütecek bir petrol satışı kapasitesine ulaştıklarında ve merkezden bağımsız bir ekonomik yapı gercekleştirirlerse bagımsıxlık için çok tereddüt etmezler.

Ama Erbil ile Bağdat arasında sürdürülebilir bir gelecek zor. Çünkü Bağdat’ın ne olacağı belli değil. Çünkü Irak’ta Şii ve Sünni Araplarla bir gelecek olduğunu düşünenlerin sayısı az: Kürtler Kendilerini koruyabilecekleri bir ordu kurup ekonomiyi yürütecek bir petrol satışı kapasitesine ulaştıklarında ve merkezden bağımsız bir ekonomik yapı gerçekleştirirlerse bağımsızlık için çok tereddüt etmezler.

Tam da bu nokta KBY askeri, siyasi ve ekonomik açıdan kendini yeniden gözden geçirmek zorunda. Bağımsızlık bir amaç olsa da bölgede durumun ne kadar kırılgan olduğu ortada.

Turnusol kağıdı olarak IŞİD

Bir de tabii ki IŞİD tehdidiyle Türkiye, Suriye ve Irak’taki Kürtlerin, şimdilik geçiçi birliktelik yaşıyor gibi görünse de son kertede birlikte olabilecekleri ve birbirlerini savunabilecekleri görüldü, Kobani ve Mahmur’da olduğu gibi.

Velhasıl, IŞİD herkes için bir turnusol kağıdı; Erbil, Bağdat, Ankara, Rojava açısından. Kim nasıl tavır aldı, kim gerçeğin sert yüzüyle karşılaştı, kim IŞİD’ı hafife alıyor soruları daha uzun süre sorulacak.

Erbil’deki önemli bir dostumun sözleriyle bitirelim: “Türkiye’yi anlayamıyorum. Kürt yönetiminin Türkiye dışında alternatifi yok. Tahran ya da Bağdat’a mı dönecek yüzünü? Mümkün değil. Biz böyle bir tercih kullanmamıza rağmen Türkiye’nin IŞİD meselesini bu kadar hafife alması anlaşılır gibi değil. Tabii ki son ziyaretle biraz tamirat yapıldı. Ama Kürtler yine de bir yere not aldı”.